راهنمای بازدید از یخدان کوثر در گناباد

معرفی

آدرس و موقعیت

دسته‌بندی: جاذبه های گردشگری

استان: خراسان رضوی

شهر: گناباد. مشاهده جاذبه‌های بیشتر در صفحه شهر گناباد (ایران).

آدرس: گناباد‎ ،بیدخت، انتهای جاده بیدخت به کوثر

مختصات: 34.342044، 58.766666 (نقشه)

#تاریخی

یخدان کوثر

۴.۵

جاذبه های گردشگری

گناباد، ایران

معرفی

اطلاعات و ساعت کاری

گناباد‎ ،بیدخت، انتهای جاده بیدخت به کوثر

تصویر جاذبه

موقعیت روی نقشه

گناباد‎ ،بیدخت، انتهای جاده بیدخت به کوثر

یخدان کوثر

گناباد

جاذبه های گردشگریجاذبه گردشگری#تاریخی

(۰)

یخدان کوثر

ایرانخراسان رضوی گناباد

گناباد‎ ،بیدخت، انتهای جاده بیدخت به کوثر

معرفی جاذبه

این پدیده معماری در حدود 4 کیلومتری شمال شرقی بیدخت ، در مجاورت روستای متروکه کوثر که دارای قناتی به همین نام می باشد واقع است . یخدان کوثر مجموعه ای از یک فضای مدوّر با پوشش مخروطی و دیواری طویل و بلند عمود بر یخدان که به دیوار سایه اندازه معروف است می باشد و اتاقک هایی در مجاورت آن وجود دارد . در فصل زمستان آب باران که معمولاً در بندهای خاکی جمع شده بعد از ته نشین شدن گل و لای آن به پشت دیوار سایه انداز هدایت می شده تا در سایه دیوار منجمد شود . محلی که آب در آنجا یخ می زده است به یخ چائون ( محل یخ گرفتن ، یخ گیر ) معروف است . سطح یخ چائون از سطح عمومی زمین حدود نیم متر پایین تر بوده و در مجموع یخ چائون به شکل کرت بسیار بزرگی به نظر می رسد . در محل یخ چائون به هنگام روز سایه ایجاد شده ، سرد مانده و برای یخ گرفتن شبانه مناسب می شد و دیوار سایه انداز برای وزش باد سرد و یخ زدن بیشتر آب ، سوراخ هایی به سمت یخ چائون دارد . پوسته یخی در شب در آنجا بسته می شده و به مناسبت سردی هوا آب فوراً یخ می زده و این عمل را بارها و بارها تکرار می کردند تا این که قطر یخ به حدود 30 سانتی متر و یا بیشتر برسد . محل یخچال که به « گود » شهرت دارد زیرزمین وسیعی است که تمام بدنه ، کف و طاق آن از گل و آجر ساخته شده است و گنبد آجری و ضربی آن 5/7 متر از سطح عمومی زمین بالاتر است و گود آن از سطح عمومی زمین حدود 5 متر پایین تر می باشد . در وسط گود چاهی کم عمق حفر شده است که آب های آب شده یخ به داخل این چاه برود ، ودر گوشه ای از آن پلکانی آجری از کف تا سطح زمین ساخته شده است که برای جابجایی قطعات یخ ها و برداشت یخ برای فروش بوده است . در وسط دیوار یخچال سوراخی تعبیه شده ( دروازه ) که سرسره ای با شیب از آن عبور می کرد ، کف سرسره آجری و یک طرفش متصل به محل یخ چائون و طرف دیگرش به « گود » یخچال منتهی می شود . کارگران با تبر به شکستن یخ ها پرداخته و با چنگک هایی دسته بلند قطعات شکسته شده یخ را به جلوی دروازه کشیده و از دَر دهانه دروازه با شیب سرسره رها می کردند . هنگامی که کارگران قطعات یخ را از محل یخ چائون از طریق دروازه و سرسره به داخل چال « گود » رها می کردند قطعات یخ در کف کوره روی هم انباشته می گردید . و کارگران پس از پایان کار سُردادن یخ داخل گود شده و قطعات یخ را در کف گود می کشیدند تا سطح گود از یخ فرش گردد و این عمل را در اصطلاح « فرش یخ » می نامیدند و چون بین هر دو قطعه یخ شکافی باقی می ماند خرده یخ ها را در داخل این شکاف ها ریخته و می کوبیدند تا شکاف ها پر شده و رگه های یخ ها سراسری و یک تکه به نظر آید . هر چند رگه یخ که روی هم قرار می دادند قدری نی یا سو یا کاه روی آن ریخته و رگه های بزرگ یخ را بدین ترتیب از هم جدا می نمودند تا قطعات یخ به هم نچسبند ، این کار در روزهای متوالی زمستان ادامه می یافت تا این که گود از یخ پر می شد . و دَر و دروازه یخچال را بعداً می بستند و از نمد نیز برای جلوگیری از ورود هوا استفاده می کرده اند . و معمولاً از اردیبهشت به بعد دَر یخچال را باز می کردند و یخ آن را دور گردانها از یخچال خریده و در بیدخت ، روستاها و آبادی های اطراف به فروش می رساندند . قطعات شکسته شده و خرد شده یخ در گوشه ای از اطاق فروش یخ روی هم انباشته شده و در گوشه ای از آن ترازوئی آویزان که یخ را وزن کرده و به مراجعین می دادند . قطعات یخ همانند یخچال های دیگر مناطق ایران اغلب کثیف و تکه های نی ، سو ، گِل و گاه و امثال آن را در برداشته است و آب باران نیز مقداری خار و خاشاک را با خود به محل یخ چائون می آورده که در لابه لای قطعات یخ جا می گرفتند ، با وجود این فروشندگان در کوچه ها فریاد می زدند ( بلور یخ ، آی یخ بلور ) در صورتی که از وسط قطعات یخ بلور به هنگام آب شدن در ظرف آب قطعات کوچک گل ، کاه و امثال آن در سطح آب ظاهر می گردید . فروشندگان برای جلوگیری از آب شدن یخ ها ، آنها را وسط پارچه می پیچیده اند و صبح زود برای فروش آن اقدام می کرده اند .معماری یخدان تماماً از عناصر گل و خشت شکل گرفته و فنون مهندسی جهت استقرار و استحکام بنا با درایت و آگاهی تمام رعایت شده است . همچنین ناودان های گنبد آن برای جلوگیری از فرسایش توسط آب باران بصورت پله پله از سفال ساخته شده تا هنگام پایین آمدن آب سرعت آن گرفته شود . قدمت یخدان کوثر به یکصد سال نمی رسد اما به عنوان عنصری که بنا به وضعیت اقلیمی و دشواری های زندگی در بیابان های گرم گناباد چاره ساز بوده ، قابل تأمل و توجه است . این بنا در تاریخ 14/6/1380 در فهرست آثار ملی کشور به شماره ثبت 4501 به ثبت رسیده است

ساعات بازدید

هزینه ورودینامشخص

امکانات رفاهی

امکاناتی ثبت نشده است

مکان‌های نزدیک

مکان نزدیکی در فاصله کمتر از 5 کیلومتر یافت نشد

جستجوهای مرتبط

راهنمای بازدید از یخدان کوثر عکس‌های یخدان کوثر آدرس یخدان کوثر گناباد تاریخی در گناباد تاریخی در ایران جاذبه های گردشگری در ایران جاهای دیدنی گناباد جاذبه‌های گردشگری گناباد جاذبه های گردشگری در گناباد جاهای دیدنی استان خراسان رضوی جاذبه‌های گردشگری استان خراسان رضوی

راهنمای بازدید از یخدان کوثر در گناباد

معرفی

آدرس و موقعیت

دسته‌بندی: جاذبه های گردشگری

استان: خراسان رضوی

شهر: گناباد. مشاهده جاذبه‌های بیشتر در صفحه شهر گناباد (ایران).

آدرس: گناباد‎ ،بیدخت، انتهای جاده بیدخت به کوثر

مختصات: 34.342044، 58.766666 (نقشه)

معرفی