کاروانسرای دیر گچین

درباره جاذبه

مادر کاروانسراهای ایران تماشای معماری کاروانسراهایی که روزگاری شلوغ و پر جنب و جوش بودند یکی از جذاب ترین تجربه های سفر به مناطق کویری ایران است. اوج دوران کاورانسرا سازی در ایران به زمان صفوی برمی گردد و کاروانسراهای تاریخی زیادی از آن دوره به یادگار مانده است. کاورانسرای دیر گچین یکی از بزرگ ترین کاروانسراهای تاریخی ایران است که در استان قم و در ۸۰ کیلومتری شمال شرقی قم قرار دارد. با بررسی و کاوش های باستان شناسی مشخص شده که این کاروانسرا در زمان ساسانی ساخته شده اما بعدها در زمان سلجوقی و صفوی تغییرات اساسی بر روی آن انجام شده و در زمان قاجار هم وسعتش بیشتر شده است. کاروانسرای دیر گچین در طول تاریخ پناهگاه هزاران مسافری بوده که خسته از راهی طولانی، مدتی را در این مکان امن و زیبا می گذراندند. ساخت این کاروانسرا به زمان اردشیر بابکان برمی گردد، در آن زمان این بنا به عنوان دژی مستحکم در مسیر جاده ی پر رفت و آمد ابریشم قرار گرفت اما سال ها بعد کاربری اش تغییر و به کاروانسرا تبدیل شد تا مسافران خسته را در آغوش گرم خود پناه دهد. کاروانسرای دِیرِ گچین، یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران، در مرکز پارک ملی کویر قرار دارد. ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر باعث شده آن را «مادر کاروانسراهای ایران» بنامند. دیر گچین در بخش مرکزی شهرستان قم، ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قم (کیلومتر ۶۰ بزرگراه گرمسار)، و ۳۵ کیلومتری جنوب غربی ورامین واقع شده‌است. سازمان میراث فرهنگی این کاروانسرا را در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۸ به فهرست آثار ملی ایران افزود. این بنا را به‌خاطر داشتنِ گنبدی از جنس گچ دیر گچین نامیده‌اند، اما اکنون چنین گنبدی در بنا وجود ندارد. بنای کاروانسرا مربوط به دوره ساسانی است و آن را در دوران سلجوقیان، صفویان، و قاجاریان مرمت و بازسازی کرده‌اند. شکل کنونی آن متعلق به دوران صفویه است. این کاروانسرا در راه باستانی ری به اصفهان مشهور به «راهِ دیر» قرار دارد. درپی تغییر جاده تهران به قم از راهِ دیر به مسیر حسن‌آباد در زمان امین‌السلطان، دیر گچین متروکه شد و افراد محلی از آن برای نگهداری دام استفاده بردند. پس از ثبت ملی بنا در ۱۳۸۲ مرمت اضطراری در آن آغاز شد، که تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشته‌است.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک