
اردبیل
ویَند نام روستایی در نزدیکی شهر اردبیل مرکز استان اردبیل در شمال غربی ایران است. این روستا در حدود بیست و یک کیلومتری جاده اردیبل به سمت تبریز قرار دارد که پس از یک کیلومتر از جاده فرعی روستا واقع شدهاست. این روستا دارای طبیعتی بسیار زیبا و آب و هوایی بسیار مطبوع است. وجود غارهای ساخته شده به دست انسان در دل کوهها نشان از قدمت بسیار زیاد این روستا دارد. در این روستا دخمههای سنگی متعددی قرار دارد که به احتمال زیاد خانه اهالی محل در پیش از تاریخ بودهاست. هنوز بررسی علمی معتبری در این منطقه انجام نشدهاست. در غرب روستا تعداد ۴۰ دخمه بر روی کوهی قرار دارد که در دهی اخیر مورد استفاده انبار روستاییان بوده ولی سازمان میراث فرهنگی به تازگی آنها را تخلیه کرده و مورد حفاظت قرار دادهاست. یک دخمه بزرگ نیز درون روستا و چهار عدد دیگر در شرق روستا قرار دارند. درون دخمهها رد کلنگ حفاران مشاهده میشود و در یکی از دخمههای شرقی نقش انسانی بر روی دیوار کنده شدهاست. در زیر تپه و صخرههای اطراف روستای ویند دهکدهای با مجموعهای از خانههای سنگی منفرد به صورت یک پدیده معماری و باستانی استثنائی وجود دارد. مکان استقرار این خانههای سنگی به «قوردی قیه»، «تپه چله خانه»، «قره قیه» و «مسجد ئیری» مشهور است. وجود سفالهای بدست آمده از این خانههای سنگی مربوط به ادوار مختلف تاریخی است. برای مثال این سفالها و قویسهای جناغی آن به آثار دوره اشکانی، ساسانی، سلجوق، تیموری و صفوی شباهت دارد و حکایت از استمرار آن در طول تاریخ دارد. تپه چله خانه که اغلب خانههای سنگی در زیر آن قرار دارد بدلایل مختلف طبیعی مانند فروریزی سقف، پر شدن فضاهای داخلی و… زیاد قابل بازدید نمیباشد. اما پلان این خانههای سنگی غالباً مربع، مستطیل، بیضی، و اشکال غیر هندسی است که همه نوع اقامتگاه از اتاقهای منفرد و مجتمع در ابعاد مختلف با راهروهای مرتبط به یکدیگر و سقف هلالی شکل و قوسهای جناغی، مسطح با تاقچهها، جای چراغ، جای رختخواب و… وجود دارد که گستردگی و تنوع آن میتواند از جاذبههای تاریخی و فرهنگی گردشگری این منطقه محسوب گردد. در دوکیلومتری شمال باختر روستای ویند کلخوران، تپه بلند رسوبی وجود دارد که ضلع جنوبی آن از فرسایش بستر رودخانه بالیخلو، به صورت دیوار مرتفعی درآمدهاست. در ارتفاع تقریبی ۵۰ متر از بستر رودخانه و بر سینه آن، دخمه سنگی با در ورودی و اتاقک چشمگیر کنده شدهاست. دروازه یا در دخمه به پهنای یک متر و ارتفاع ۲۳/۱ متر و قطر تقریبی ۷۰ سانتیمتر ساخته شدهاست. داخل دخمه، فضایی است که به شکل هرم مثلث القاعده ناقص میباشد. درازای اضلاع قاعده هرم یا کف دخمه به ترتیب ۷۰ سانتیمتر، سه متر و ۸/۳ متر است. بر ضلع باختری دخمه تصویری بر سنگ نقر شده که حالت کلی یک مثلث را دارد و در داخل آن مثلثی کوچکتر کنده شدهاست. در داخل این مثلث «دکوراتیو» نقش آدمی با سری نزدیک به شکل مثلث و دست و پا و بدنی که محیط در مثلث میباشد، قالبگیری و نقر شدهاست. در حاشیه آن نیز حروفی کنده شده که قسمت عمده آن از بین رفتهاست. آثار صخرهای ویند در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ خورشیدی با شمارهٔ ثبت ۳۶۶۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.