
آذربایجان شرقی
مسجد ملارستم مراغه یا مسجد امام خمینی مراغه اولین مساجد دوره ی صفوی است. سر در بلند ورودی مسجد دارای قوس جناقی و مقرنس کارسهای گچی است. ساختمان اصلى مسجد به سه واحد مختلف تقسیم مى شود که عبارت است از : شبستان اصلى و بزرگ تابستانى، شبستان کوچک تابستانى و محل دیگرى که به محل خرج دادن مسجد موسوم است. در ضلع شمالی مسجد دو در ورودی با سر دری بلند واقع است که یکی از قوس جناغی و مقرنسکاری گچی برخوردار است و در حاشیه سردر از گچبری های شبکه ای و تزئینات هندسی ستاره ای شکل استفاده شده و کتینه سنگ مرمری بچشم می خورد. ضلع شمالی مسجد شامل هشت ستون آجری است به صورت جرز با طاقنماهایی که درهای ورودی و پنجره های متعدد آن به سـوی میدان ملا رستم باز می شود. هرچند تغییراتی در پنجره مزبور داده شده اما فرم تزئینی آجری خفته راسته روی نما برجای مانده است. فرم کلی بنا و ترکیب عناصر معماری آن بسیار زیبا و از مساجد چوبی بی نظیر در منطقه محسوب می گردد. این مسجد داراى ۳۵ ستون از تنهٔ درخت سپیدار است که بر روى پایه هاى ساده سنگی چندپهلو استوار شدهاند و بر فراز آنها سرستونهایى زیبا به صورت سه ردیف قطار یا مقرنس که از پایین به بالا برحجمش افزوده مى شود، قرار دارد. بر فراز ردیف سوم یک صندوق در جهت طولى تیرهاى حمال استوار شده است که روى آن ها را با صندوقچهاى به شکل مکعب پوشاندهاند. ستونها و سرستون های چوبی مقرنس کاری پای ستون های سنگی با تزئینات سنگی، تزئینات و نقاشی های نقش گیاه و ترنج بر روی صندوق های مکعبی و پرده ها با اشعار زیبای فارسی که با دقت و ظرافت خاصی کار شده است از زیبایی های این مسجد است قابل ذکر است یک ستون مرمری که در ایوان مسجد قرار دارد احتمالا متعلق به بنایی است که پیش از مسجد در این مکان قرار داشته است. این مسجد کتیبه تاریخی ندارد، در کتاب دافع الغرور بنای مسجد به حاجی علیخان مقدم مراغه (حاجبالدوله) نسبت داده شده، ولی میتوان بنای آن را متعلق به دوره صفویه دانست که در دورهٔ قاجاریه نیز مرمت و بازسازی شدهاست. مسجد ملارستم نیز یکی از جالبترین مسجدها مراغه و منطقه بوده و تصور میرود که این مسجد یکی از نخستترین بناهای شاه طهماسب باشد که دارای ۳۵ ستون زیباست. اهالی محل بر این باورندکه ۴۰ ستون اصفهان و شماری از بناهای ستون دار ایران در دوران صفوی با الهام از مسجد ملارستم ساخته شدهاند، تزیننات زیبا و دلپذیری که روی سر ستونها و زیر سقف انجام شده به خوبی معید اهمیت این منطقه در دوران صفوی بودهاست با این حال کل بنای مسجد به شدت آسیب دیده و عمده ستونها بازگشت زمان و عدم مرمت ورسیدگی دچار ترک خوردگی شدهاند.