عمارت کلاه فرنگی بندر عباس
هرمزگان
عمارت کلاه فرنگی بندر عباس
درباره جاذبه
عمارت کلاهفرنگی یکی از آثار تاریخی شهر بندرعباس و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.این عمارت در مجاورت اسکله قدیم بندرعباس رو به دریا و در بلوار طالقانی قرار دارد.کلاهفرنگی در سال ۱۳۸۴با شماره ۱۳۸۳۵در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. پس از فتح هرمز در سال ۱۶۲۲ و اخراج پرتغالیها از جزیره هرمز، کمپانی هندشرقی بریتانیا در سال ۱۶۲۳.م از دربار شاه عباس اجازه یافت تا شعبهای از تجارتخانهاش را در بندرعباس دایر نماید و به فاصله کوتاهی از تاسیس این تجارتخانه، کمپانی هند شرقی هلند نیز با نام اختصاری V.O.C تجارتخانه خود را به مرکزیت اصفهان تاسیس شد و شعبهای نیز در بندرعباس - که بندرگاه اصلی دولت ایران بود ـ گشایش یافت. نخستین محل تجارتخانه هلندیها، خانهای متعلق به "برخوردار سلطان ذوالقدر" حاکم وقت بندرعباس بود که نزدیک ساحل قرار داشت و با اجاره ماهیانه ۲۰تومان در اختیار هلندیها قرار گرفت.این خانه در مجاور تجارتخانه انگلیس و در ناحیه غربی آن روزگاران شهر بندرعباس که امروزه تقریبا منطبق است با بلوار ساحلی، حدفاصل خیابان دانش و میدان لارک (پشتشهر) قرار داشته است.بعدها بهدلیل گسترش تجارت هلندیها و کمبود جا،در سال ۱۶۹۸.م/۱۰۸۰.ش ریاست این کمپانی بر آن شد تا کار احداث یک عمارت باشکوه و بزرگ را در حدفاصل نیم مایلی تجارتخانه سابق و در منتهیالیه شرقی آن زمان شهر بندرعباس و در کنار ساحل آغاز کند که این عملیات تا چهارسال بعد حدود سال ۱۰۸۴.ش بهطول انجامید. پس از حدود ۱۳۶سال یعنی در سال ۱۱۳۷.ش، هلندیها بندرعباس ترک کردند و عمارت مبدل به دارالحکومه و محلی برای رتق و فتق امورات گمرکی بندرعباس شد. گزارشهای دوره ناصری حاکی از آن است که این عمارت در این دوران دارای اماکنی همچون دیوانخانه، حرمخانه،صدوقخانه، غلامخانه، حمام، محبسخانه، اصطبل، فراشخانه، کارخانه و شربتخانه مختص به خود بوده و بوسیله برجهای دیده بانی محصور و نگهبانی میشده است و از آنجایی که این ساختمان بعدها بعنوان قلعه شهر و مرکز امور سیاسی و اداری و محل استقرار و نشیمن حاکمان مختلف شهر شناخته میشده،شاهد وقایع بسیار مهم و تاریخی و همچنین جنگ و زد و خورد مابین مهاجمین به شهر و محافظین آن بوده است.در سال ۱۲۸۴خورشیدی اداره گمرک عباسی تاسیس و در طبقه همکف استقرار یافت و مابقی اتاقها همچنان بعنوان دارالحکومه شهر مورد بهرهبرداری قرار میگرفت. اما در ابتدای دهه ۱۳۰۰ش مقر حکومت به ساختمان دیگری منتقل و اداره گمرک تا سال ۱۳۵۲ش در همین ساختمان مستقر بود به همین دلیل این عمارت بعدها به ساختمان گمرک شهرت یافت. این عمارت در زمینی به وسعت ۴۲۹مترمربع و در سه طبقه به طول حدود ۳۰متر و عرض ۱۴متر و ارتفاع حدود ۹متر بنا شده است. مصالح بهکار رفته در آن عبارتاند از: سنگ سیاه متعلق به قلعه هرمز،ساروج و گچ.سقف عمارت از چوب قطور ساج ساخته شده و درب و پنجرهها دارای تزیینات منبت است. اتاقها نیز دارای تزیینات گچبری است.عمارت کلاهفرنگی مجموعا دارای حدود ۳۳ اتاق و سالن بزرگ و کوچک است که در سه ضلع شمال و جنوب و غرب طبقه فوقانی، مهتابی وسیعی در امتداد عمارت ساخته شده و مشرف به محیط اطراف است.