
خراسان جنوبی
حمام جانیار، حمامی تاریخی مربوط به دوره صفوی است که در محدودهٔ شهر تاریخی تون، در جنوب غربی فردوس، در محله عنبری و در حوالی دروازه میدان واقع شدهاست. این اثر در تاریخ ۵ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۹۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.حمام تاریخی جهانیار، بنایی عامالمنفعه در شهر تاریخی تون است که قدمت آن به دوره قاجار میرسد و با مسجد همجوارش نیز همنام است. این حمام اگر چه فاقد زیبایی خاصی است، اما معماری و سازهاش که با معماری حمامها در اقلیم کویری مطابقت میکند، در نوع خود کمنظیر است. به گفته باستانشناسان سربینههای حمام جهانیار سبب شده که این حمام تاریخی در بین حمامهای شهر تون منحصربهفرد باشد.کالبد معماری حمام با ارتباطات فضایی، نوع طاقها، نورگیرها و پوششها به همراه آجرکاری خفته راسته در دیوارههای پایینی سربینه از ویژگیهای زیباییشناسانه بنا به حساب میآید.حمام جهانیار با توجه به عکسهای هوایی و پلان مربوطه دو مسیر مجزا برای استفادهکنندگان زن و مرد در ساعت همزمانی داشته است که استفاده از یک خزینه و ارتباط این دو خزینه با دو گرمخانه حمام کوچک و حمام بزرگ نیز قابل توجه است.این حمام مطابق معماری حمامها در اقلیم کویری و در عمق زمین جای دارد، از درب حمام که وارد میشویم و حدود 10 پله به ارتفاع 25 سانتیمتر پایین میرویم بعد از چرخش 120 درجه در این حرکت که با تبحر معمارانه به انجام رسیده به سربینه حمام میرسیم.در گوشه غربی گرمخانه پلکانی است که توالتهای حمام بزرگ در آنجا قرار دارد و نوع پوشش آن نیز با سایر فضا متفاوت است. موقعیت جغرافیایی ثبت شده روی نقشه حدودی ست.