گنبد فیروزشاهی

درباره جاذبه

یکی از بناهای مشرف برصحن مزار شیخ جام «گنبد فیروزشاهی» است. این بنا درضلع غربی مجموعه قرار دارد. بنای مزبور دارای نقشه چلیپایی شکل و چهار ایوانی است که برفراز آن گنبدی بلند به رنگ فیروزه ای قرار دارد و امروزه همچنان به «گنبد سبز» معروف است. ساقه گنبد این بنا از سه قسمت شکل گرفته که وجود کتیبه ای به خط ثلث مزین به سوره «فتح» زیبایی خاصی به نمای مجموعه بخشیده است.جبهه جنوبی این مجموعه به صورت یک نمای معین به هیأت طاق نماهایی با تزیینات کاشی تقسیم شده است. در ورودی گنبدخانه کوچک، اسپری را اشغال می کند که از نما بیرون زده و آن را به صورت درگاه اصلی درآورده است. به طور کلی این نمای تزیینی در برخورد با گنبد سفید زاویه قائمه ای را تشکیل می دهد. از نظر ساختاری معماری درحقیقت این دو بنا (گنبد سفید و گنبد فیروزشاهی) به یکدیگر متصل نبوده بلکه با فاصله نامحسوسی ازهم جدا می باشند و تنها با دیوار کم عرضی ازنما به یکدیگر متصل هستند. فضای داخلی گنبد فیروزشاهی با تویزه های متقاطع و طاقهایی از نوع کجاوه ای احتمالاً ‌با گنبد مقصوره مسجد جامع نو هم دوره بوده و با گنبد مقبرۀ زین الدین ابوبکر تایبادی در تایباد قابل مقایسه است. گنبدخانه دارای فضایی چهار طاقی به ابعاد تقریبی ۱۱۰ مترمربع با چهار فضای شاه نشین و دو طاق نما در شاه نشین های شرقی و غربی است. در طاق نمای غربی آن محرابی وجود داشته که امروزه تنها قسمتی ازحاشیه قوس آن محراب برجای مانده است. بر فراز طاق درگاه های شمالی و جنوبی به منزله ورودی بنا، دو طاق قرار دارد و نورگیر در هر یک ازآنها جای گرفته است. مهمترین بخش گنبد فیروزشاهی پوشش سقف آن است که با بکارگیری سه کنج ها و تزیینات کاربندی به شیوه ای بسیار بدیع و زیبا پوشش یافته است. بنای کناری آن نیز دارای دو شاه نشین درجبهه های شرقی و غربی با طرح نیمه هشت وجهی شبیه محراب مزار مولانا در تایباد و با حاشیه از تزیینات گچ بری با طرح مضرس آراسته شده است. گنبدخانه بزرگ ازنظر ساختار معماری مشابه با اسلوب مسجد جامع نو است. بیشتر ساختار این بنا درهر حال، ‌به وسیله گریو استوانه ای بلند، ‌گنبد آن را پوشانده و به وسیله هشت ضلعی گریو پنهان مانده است. این هشت ضلعی، ‌ربع گنبدی ها را در فضای هشت گوشه بین قوس های متقاطع به مانند مسجد جامع نو مخفی می کند. با توجه به نام این بنا (گنبد فیروز شاهی) و اینکه در متون به جز «امیر جلال الدین فیروزشاه بن ارغون شاه» شخص دیگری با این نام در احفاد «امیر تیمور گورکان» نیست، به احتمال قوی بنای واقع در ضلع غربی مجموعه از ابنیه خیریه امیر جلال الدین فیروزشاه است.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک