چهل برکه

درباره جاذبه

در کوه اِشبَه استهبان برکه (آب انبار) هایی به صورت سنگ تراش بر سطح سنگی زمین کوه وجود دارد که به چهل برکه یا چهار برکه مشهور است. دوبرکه واقع در شهرستان استهبان، بخش مرکزی، دهستان ایج، در منطقه دور‌افتاده اشبه و در ارتفاع یک ‌هزار و 792 متری از سطح دریا قرار دارد. با توجه به اینکه منطقه اشبه یک منطقه دور‌افتاده بوده است این برکه‌ها به‌منظور جمع‌آوری آب باران در فصل زمستان برای استفاده در مصارف عمومی افراد و احشام ساخته شده‌اند و متعلق به قرون میانه اسلامی است و به‌دلیل وجود دو‌برکه در کنار یکدیگر به دوبرکه نامگذاری شده است که شامل دو مجموعه برکه چهارتایی و دوتایی در فاصله 50 متری از یکدیگر است. برکه شماره یک در ابعاد دو در دو و برکه شماره دو در ابعاد 60/3 در 70/1 متر در دل صخره کنده شده‌اند. یکی از برکه‌ها دارای دو پلکان و دیگری دارای سه پلکان برای دسترسی به داخل هستند. اعماق برکه‌ها بین 2 تا 5/2 متر متغییر است. برای پوشش سطح این برکه‌ها از دامنه همین صخره‌ها تعدادی سنگ به‌صورت استوانه‌ای اما نه‌چندان منظم و بعضا به‌صورت گوشه‌دار از کوه جدا شده‌اند که به‌صورت عرضی روی برکه‌ها قرار داده شده‌اند. روی یکی از برکه‌ها چهار درپوش گذاشته شده است و بر روی دیگری هیچ درپوشی نیست. ابعاد این درپوش‌ها به‌قطر 50 تا 70 سانتی‌متر و طول دو متر است. ساخت این برکه‌ها مربوط به قرون میانه اسلامی و حکومت محلی شبانکاره است. برکه‌های تاریخی دوبرکه همچنان پس از گذشت دوره‌های مختلف استوار و پابرجا باقی مانده و دخل و تصرف خاصی در آنها مشهود نیست. آب انبارها از نظر پذیرش آب و گنجایش بر دو گونه‌اند: نخست آب انبارهای بالای کوه که آب چشمه «بن دره» بر آنها سوار نمی‌شود و از ریزش برف و باران پر می گردیده است. این آب انبارها بسیار بزرگتر و گودترند. با پهنای ۱۵ گز و به درازی ۲۰ گز، گودی پاره‌ای از آن‌ها به ۷-۸ گز هم می‌رسد. بیشتر آب انبارها امروز ویران شده است. پاره‌ای از آنها هنوز دو یا سه دیوارش بر جای مانده‌اند. آب انبار نوع اول گونه دوم آب انبارهایی است که از آب بن دره پر می شده است و چون در کمر کش کوه قرار دارد، بسیار کوچکتر ولی انبوه تر از آب انبارهای بارانی است. بوسیله کانال آبی که از آب چشمه بن دره (که بر روی آن گنبد بن دره ساخته شده است) با زحمت تحسین برانگیزی، از کنار کوه رد کرده‌اند و هر جا صخره ای بوده تراشیده‌اند و هرجا پرتگاهی بوده با زیر سازی مرتفع و مستحکم، مسیر عبور آب را هموار نموده‌اند. در طول مسیر آب بیش از چند آسیاب آبی هم ساخته‌اند که هنوز تعدادی از آنها تقریباً سالم است. آب انبار نوع دوم تنها راه ورود به برکه‌ها و جایگاه اصلی و حساس ملوک شبانکاره که به نام قلعه «اسفید» یا «سفید» شهرت دارد، پهنای دیواره جدول آب است که حتی یک سرباز غیر مسلح هم می‌توانسته است جلو ورود لشکری بی کران را بگیرد، زیرا افراد باید تک تک عبور کنند، آن هم نه به راحتی که با برقراری تعادل و با آهستگی قدم بردارند.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک