
خراسان رضوی
این موزه در کنار مقبره امیر غیاث الدین ملکشاه در ضلع غربی حرم مطهر رضوی واقع در خیابان اندرزگو ۱۳، در بنای تاریخی حمام مهدی قلی بیک تأسیس شده است . در شهر مشهد و در راسته بازار بزرگ و نزدیک به مسجد هفتاد و دو تن امروزی فضای حمام قدیمی مهدی قلی بیک بنای یکی از امرای تیموری معروف به مسجد قرار دارد که به سال ۱۰۲۷ قمری ساخته شده است. این حمام مجموعه ای از فضا های متعدد بوده و بزرگترین و زیباترین بخش آن بخش بینه حمام با هشت ستون و تزئینات نقاشی است. برطبق اسناد موجود حمام مزبور در سال ۱۰۲۷ق توسط مهدی قلی بیک میرآخور باشی شاه عباس صفوی ، وقف آستان قدس رضوی گردید که پس از مرمت و بازسازی در سال ۱۳۸۵ش به موزه مردم شناسی تغییر کاربری داد. در این موزه اشیایی از قبیل لوازم مورد نیاز در حمام های قدیمی ، انواع سماورهای ذغالی ، قندیل، ظروف مختلف، آبخوری، بخش نمایشگاه عکس قدیم و مردم شناسی به نمایش در آمده است. موزه مردم شناسی و حمام مهدی قلیبیک مشهد در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .در راستای تغییر کاربری و احیاء حمام مهدی قلی بیک و ایجاد موزه مردمشناسی از فضاهای موجود در سربینه و گرمخانه و چالحوض بهعنوان غرفههای نمایش اشیاء با موضوعات ذیل استفادهشده است: 1.متعلقات حمام: اشیایی است که در طی مرمت حمام مهدی قلی بیک به دست آمده؛ شامل: ظروف سنگی، سفالینهها، تنبوشههای سفالی، گلجامها و کاشیهای قدیمی ازاره و کف حمام و ... 2.وسایل استحمام: بادکش حجامت، کاسه، مجمعه، لگن، لگنچه، مشربه، پارچ و آفتابه، روشویهدان، جام چهلکلید، کیسه، لیف، صابون، سنگپا، لنگ و قطیفه، گل سرشور، حنا، روناس، کتیرا و سدر و... 3.وسایل آرایش: شانه چوبی، زیر پایه مخصوص حنابندان، جعبهآینه، جعبه چوبی منبت، میز آینه معرق و مشبک، جعبه چوبی لاکی روغنی، انبر مخصوص مجعد کردن، حنابند انگشت، سرمهدان و عطردان و ... 4.وسایل روشنایی: پایه شمعدان برنجی، قندیل، فانوس دریایی، چراغتوری، چراغ لامپا و عود سوز... 5.سماورها، قوریها، قهوهجوشها و دوستکامیها: مجموعهای از سماورهای زغالی و قهوهجوش مربوط به دوره صفوی و دوستکامی مربوط به دوره ناصرالدینشاه قاجار در این موزه در معرض دید علاقهمندان قرارگرفته است. 6.پوشاک: پوشاک از بارزترین مشخصههای فرهنگی و اجتماعی هر دوره بهحساب میآید به همین خاطر نمونهای از لباسها و پوششهای محلی در این موزه به نمایش درآمده است؛ شامل: انواع پاپوش (چارق، گیوه، صندل چوبی و چرمی، چاقچور، جوراب پشمی، کفش چوپانی ...) انواع تنپوش (لباسهای سنتی مردانه و زنانه، کت، پیراهن ...)، انواع سرپوش (سربند، پیشانیبند، کلاه و روبند زنانه و ...) 7.منسوجات: درگذشته برای نشستن در غرفههای سر بینه حمامها، بر سطح غرفه، حصیری؛ و بر روی حصیر، هرکس به فراخور حال خود، قالیچه، لُنگ و قطیفه پهن میکرد. جانمازها و سوزنیهای ترمه یراقدوزی شده، بقچههای ترمه، ماهوت و... ازجمله اشیایی هستند که در این موزه به نمایش درآمدهاند.