
آذربایجان شرقی
گنبدهای مراغه، برجهایی هستند که به تمدن پیش از اسلام و پس از اسلام تقسیم میشوند و نقش بسیار پررنگی برای بازیابی تاریخ معماری آن زمان ایفا میکنند. شهرستان مراغه با ۲۳۰ هزار نفر جمعیت و داشتن ۵ برج و بناهای تاریخی در گذشته به شهر برجها معروف بوده است.قدیمیترین گنبد باقیمانده مراغهاست که در دوره سلجوقیان و به صورت مربع القاعده و در ۲ طبقه ساخته شدهاست. این گنبد از نظر ساخت و نوع تزئینات الهام بخش ساخت برجهای دیگر این شهر بودهاست. گنبد سرخ یکی از قدیمیترین بناهای موجود در مراغهاست که در قسمت جنوب غربی شهر قرار دارد.گنبد مدور شامل ۲ طبقه سردابه و نمازگاه است و هویت فرد دفن شده در سرداب آن تاکنون شناسایی نشدهاست. این برج در سال ۵۶۳ هجری قمری با سنگهای متخلخل آهکی و حجاری شده و آجرهای خشتی و ساروج ساخته شدهاست.گنبد کبود که به مقبره مادر هولاکو نیز معروف میباشد در حدود ۱۰ متری برج مدور واقع است. این گنبد به شکل منشور ده وجهی زیبایی با طاقنما و حاشیه کاریها در دو طبقه ساخته شدهاست. در این برج، کتیبهای که تاریخ بنای آن را معلوم نماید وجود ندارد ولی کارشناسان آن را مربوط به دوره سلجوقی دانسته و تاریخ بنای آن را به سال پانصد و نود و سه نسبت میدهند. گنبد غفاریه این گنبد از آجر و به صورت مربع ساخته شده و دور تا دور آن را با خطوط زیبا کتیبه کاریکردهاند و به قرن هفتم هجری قمری تعلق دارد. این گنبد در زمان ابو سعید بهادر خان ساخته شده و مقبره شمس الدین قره سنقر است که در آن زمان حکمران مراغه نیز بودهاست. تاریخ بنای آن را (۷۲۸–۷۲۵ ه. ق) ذکر کردهاند. معماهای تاریخی مراغه تنها به برجها منحصر نمیشود بلکه غار کبوتر نیز بر معماهای باستانی این شهر افزوده شدهاست. این غار دارای ۵چاه بسیار عمیق است که تاکنون هیچکس نتوانسته به انتهای این غارها دسترسی یابد و همین امر باعث شده معمای دیگری بر کارنامه تاریخی این شهر سنجاق شود تا مراغه را از نگاهی دیگر، شهر معماهای تاریخی ایران نام گذاریم.