شهر زیرزمینی سامن ملایر
همدان
شهر زیرزمینی سامن ملایر
درباره جاذبه
این شهری زیر زمینی در شهر سامن واقع شدهاست. این شهر در سال ۱۳۸۴ بهطور اتفاقی کشف شد. باستان شناسان هسته اولیه شهر را متعلق به قبل از دوره اشکانیان میدانند که در طول تاریخ به وسعت آن افزوده شدهاست. موقعیت کنونی شهر این احتمال را میدهد که خرابههای شهری باشد که از آن به عنوان رامن در کتابهای المسالک و الممالک یاد شدهاست. این شهر به صورت دستکند بر بستری از سنگ گرانیت قرار دارد قسمت عمده این شهر زیر زمینی در زیر شهرسامن قرار دارد. در حال حاضر اطلاعی از تاریخ دقیق این شهر در دست نمیباشد اما طبق بررسیهای اولیه احتمال میرود قدمت این مکان به قبل از سلسله اشکانیان بازگردد. احتمالاً وسعت این شهر در زمان مهرداد یکم در حدود (از ۱۶۰ تا ۱۳۰ پیش از میلاد) به بیشترین حد خود رسیده باشد و برای انجام مراسم مذهبی درست شده باشد. وسعت این شهر بیش از ۳ هکتار برآورده شدهاست که در حال حاضر حدود ۲۵ اتاق این شهر در زیر منطقهای موسوم به سرقلا کشف شدهاست. به علت رطوبت زیاد بخش عظیمی از این مکان هنوز در دل سنگها پنهان باقیماندهاست. بخشهای کشف نشده عموماً در عمق ۶ متری و بعضاً بیشتر قرار دارند که کار را برای باستان شناسان سخت میکند. این مکان به مرور در دورههای تاریخی وسعت گرفته و اتاقها و راهروهای این شهر قدمتها متفاوتی دارند. به نظر میرسد آنچه در حال حاضر از این مکان کشف شده تنها بخش کوچکی از این شهر باشد. به احتمال زیاد این فضا نخستین بار به منظور انجام مراسم مذهبی خاصی، احتمالاً میترائیسم، بر پایه پرستش «میترا» ایزد ایران باستان و خدای خورشید، مورد استفاده بوده شواهد و مدارک موجود حاکی از آن است که مراسم مذهبی به صورت پنهانی در زیر زمین انجام میگرفتهاست و برخی از کانالهای این فضا احتمالاً برای تدفین قربانیان مذهبی یا بزرگان ادیان مورد استفاده قرار میگرفته. طبق بررسیهای صورت گرفته این شهر در طول تاریخ شاهد سه دوره استفاده بودهاست. دوره اول: علت شکلگیری این شهر پنهان به دوره اول بازمیگردد که طبق بررسیها هسته اولیه شهر قدمت بیشتری از برخی از کانالها و اتاقکهای اطراف شهر دارد. این احتمال وجود دارد که این شهر برای انجام مراسمی خاص میترائیسم بهطور پنهان درست شدهاست. دوره دوم: در این دوره از تاریخ بیشترین استفاده از این مکان صورت گرفته در این دوره مربوط یه سلسله اشکانیان میباشد. با اینکه حفر این مکان بسیار پیش تر از اشکانیان صورت گرفته اما استفاده مستمر و به نوعی دوران اوج خود را در زمان اشکانیان سپری کردهاست. دوره سوم: دوره سوم دوره افول این مکان باستانی میباشد که به نظر میرسد با کاسته شدن قدرت پادشاهان ایران همزمان میباشد. در این دوره از این مکان به عنوان پناهگاه و تدفین مردگانی خاص استفاده میشدهاست. این دوره از زمان حمله اعراب به ایران و جنگ نهاوند تا جنگ جهانی اول و حتی دوره دوره قاجار ادامه داشتهاست؛ و موردی که همه باستان شناسان در مورد آن اتفاق نظر دارن مجهول بودن این شهر در تمام سه دوران خود است. به طوری که این مکان توسط افراد خاص مورد استفاده قرار میگرفته و عموم مردم از این مکان مرموز اطلاع نداشتهاند. امکان بازید از این مکان در حال حاضر میسر نمیباشد و علت آن عوامل باستانشناسی و عمرانی میباشد امید میرود که این مکان با همکاری سازمان میراث فرهنگی به یک قطب گردشگری و نمونهای دیگر از عظمت هر چه بیشتر تاریخ این سرزمین کهن باشد. این مجموعه تاریخی طی شماره ۲۴۶۲۲ به تاریخ ۲۷/۱/۸۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.