روستای تاریخی دست کند میمند
کرمان
روستای تاریخی دست کند میمند
درباره جاذبه
میمند،یک روستا از توابع بخش مرکزی شهرستان شهربابک-کرمان است . این روستای شگفت انگیز در ۳۰کیلومتری شهر شهربابک قرار دارد . میمند با خانه های کنده شده در دل کوه در تیرماه۹۴ به ثبت جهانی رسید . روز شنبه ۱۳ تیرماه سال ۱۳۹۴ هجری شمسی مصادف با ۴ ژوئیه ۲۰۱۵ در سی و نهمین اجلاس میراث فرهنگی یونسکو پرونده منظر فرهنگی میمند شهربابک مورد بررسی قرار گرفت و با کسب اکثریت آراء به عنوان نوزدهمین اثر جهانی ایران در فهرست یونسکو به ثبت رسید. میمند با تاریخ ۸۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ سال در ۳۸ کیلومتری شمالشرقی شهرستان شهربابک در عرض ۳۰ درجه و ۱۶ دقیقه و طول ۵۵ درجه و ۲۵ دقیقه قراردارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۲۲۴۰ متر و وسعت آن ۴۲۰ کیلومترمربع است این روستا بین شهرهای شهربابک، سیرجان، رفسنجان وانار قرار دارد. میمند در دهستانمیمند، در شهرستان شهربابک و در استان کرمان واقع شدهاست. باران سالیانه آن ۱۸۵ میلیمتر است. روستای میمند واقع در شهرستان شهربابک در استان کرمان تنها یک نمونه از این جاذبههای گردشگری است. این روستای باستانی که با شماره ۴۱۳۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، از معدود موارد معماری صخرهای است که به شکلی گسترده در تمامی ساختار روستا استفاده شده است. نمونههای معماری صخرهای هرچند که در دیگر کشورها نیز به طور معدودی به چشم میخورد، اما هیچکدام جاذبههای فرهنگی، تاریخی و گردشگری میمند را ندارند. به عنوان نمونه مهمترین شاخصه این روستا در مقایسه با مواردی چون دهکده کاپادوکیه (Cappadocia) ترکیه مسکونی بودن واحدهای صخرهای میمند است که این خصوصیت در سایتهای مشابه میمند کمتر به چشم میخورد؛ به عبارت دیگر زندگی هنوز معنای خود را در میمند از دست نداده است. میمند شهربابک روستایی صخرهای و دستکند با چند هزار سال قدمت یادآور ایامی است که انسانها خدایان خود را در بلندای کوهها جستجو میکردند و کوه نشانه استواری و توان و پایداری و اراده شناخته میشد. این بنای دستکند باستانی، بیگمان از نخستین سکونتگاههای بشری در ایران به شمار میرود، دورانی که هنوز ایرانیان مهرپرست بودند و کوهها را مقدس میشمردند. به هر تقدیر چند هزار سال پیش از این، انسانهایی دل سنگها را شکافتند و یادگاری را به جا گذاشتند که امروزه پس از گذشت سالیان همچنان نماد عزم و اراده و اقتدار اجداد ایرانی بهشمار میرود. هنوز کسی بدرستی آگاه نیست که این مجموعه به دست چه کسانی به وجود آمده و انگیزه این مردم از ساخت چنین بناهایی چه بوده است. در رابطه با پیدایش سازههای زیرزمینی میمند دو نظریه مطرح شده است: نخست این که مجموعه میمند در قرون هشتم و هفتم پیش از میلاد همزمان با قوم ماد، که در غرب ایران آثار معماری صخرهای متعددی را به یادگار گذاشتهاند، توسط گروهی از اقوام آریایی به وجود آمده است. این احتمال نیز وجود دارد که بناهای صخرهای میمند ناشی از اعتقادات آیین مهرپرستی بوده باشد چرا که یکی از ارکان این آیین مبتنی بر شکست ناپذیری و جاودانگی پدیدهها است و همین عقیده آنها را به سوی تقدیس کوهها کشانده است و معماران و حجاران میمندی که شاید آیین مهرپرستی داشتهاند، معتقدات مربوط به آیین خود را در معماری سکونتگاههای خود پیاده کردهاند. میمند شهربابک احتمالاً متعلق به قرون دوم و سوم میلادی است. در زمان اشکانیان در بخش جنوبی کرمان قبایل کوچ نشین به هر سو کوچ میکردند. این قبیلهها در دوره اشکانیان به طور کامل جابهجا نشده بودند و در اواخر دوره اشکانیان و اوایل دوره ساسانیان نقاط خوش آب و هوا را برای سکونت انتخاب میکردند. وجود محلی موسوم به دژ میمند، که در آن بیش از ۱۵۰ اتاق مدور سنگی ساخته شده که دخمههایی برای قرار دادن اموات بوده است به این نظریه قوت میبخشد زیرا با توجه به موقعیت این استودانها به نظر میرسد که گورستان یاد شده مربوط به دوران ساسانیان بوده است، چرا که طبق سنت آن زمان، دخمهها در منطقهای کوهستانی و به دور از شهر و محل سکونت ساخته شده بودند. علاوه بر نظریههای فوق و بر اساس سنگ نگارهها و نقوش صخرهای موجود در این منطقه، با صحنههای شکار که دلالت بر زندگی اهالی گذشته منطقه مینماید، قدمت میمند به چند هزار سال پیش بر میگردد.مطالعات انجام شده بر سفالهای کشف شده در این منطقه نیز نشان میدهند که نمونههای یافت شده مربوط به دورههای مختلفی از جمله اشکانی، ساسانی، و اسلامی میباشند. حمام میمند که مثل خانههای آن در دل سنگ کنده شده یکی از عجایب این خانهها است که به صورت حمامهای سنتی دارای خزانه بوده و طبق روایات مردمان آنجا که به خاطر دارند و شواهد موجود مسائل و نکات بهداشتی در آن رعایت میشدهاست. ساختمان این حمام بدین طریق است که: کوچههای آن را به داخل دالانی وصل میکند یعنی اول مانند دیگر حفرههای آن کوچه کنده شده و این کوچه در انتها به دالانی ختم میشود پس از دالان یعنی در وسط آن دری است که به رختکن حمام متصل میشود این رختکن دارای حوضی در وسط و سه سکو در اطراف میباشد؛ که درب دیگری آن را به صحن حمام وصل میکند در پایین صحن خزانهای کنده شده که در سنگ است و منفذی هلالی شکل آن را به صحن وصل میکند که برای برداشتن آب بوده. در وسط خزانه گودالی است که جای قرار دادن دیگی برای گرم کردن آب بوده و در پایین و پشت این چاله دالانی است که درب آن به خارج حمام باز میشده که آتشخانه و محل برافروختن آتش در زیر حمام قرار داشته. برای گرم کردن حمام منفذی بوده که دود در آن میپیچیده و آن را گرم میکرده که پس از گرم شدن گرفته میشدهاست؛ و اما در طرف راست خزانه حوضی بوده که محل شستن پا و آب کشیدن آن بودهاست و در طرف چپ حمام بریدگی کوچکی برای نظافت و دارو کشیدن بودهاست. طریقهٔ حمام کردن به این ترتیب انجام میگرفتهاست که حمامی در جلوی خزانه میایستاده و بدن مراجعهکنندگان را بهوسیلهٔ ظرفی با ریختن آب خیس میکرده که پس از چرک کردن و ریختن آب دوباره و تمیز شدن بدن، فرد میتوانسته برای غسل کردن داخل خزانه برود و پس از انجام غسل از سمت راست یعنی اتاقی که حوض در آن بوده خارج میشده و پای خود را آب میکشیدهاست. از نکات عجیب در این حمام آن است که سوراخی در بالای صحن و رختکن میباشد که سنگی مرمر بر روی آن گذاشتهاند که این سنگ به طرز عجیبی نور را در حمام منعکس میکند و در واقع منبع نور حمام میباشد. علاوه بر این دیگر منابع روشنایی حمام عبارتاند از: روغن گیاهی بنام (کن تون) یا کندهٔ خشک پوسیدهای که کمتر دود میکند. ریشه گیاهی بنام (جلا) که نوعی خار بوده و از آن کتیرا به عمل میآورند و چراغموشی، که اکنون این حمام برقکشی شدهاست