
زنجان
پل حاج سید محمد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زنجان، بر روی رودخانه زنجان رود واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ مهر ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل حاج سید محمد در جنوب شرقی زنجان و بر روی رودخانه زنجان رود و در مسیر زنجان به همدان قرار گرفته است. در حدود سال ۱۳۰۰ هجری قمری توسط حاج سید محمد، از تجار زنجان در دوره ناصرالدین شاه، ساخته شده است. بستر رودخانه در محل برپایی پل، سنگ فرش شده بود که بعد از خرابی، توسط سازمان میراث فرهنگی با سنگ های رودخانه ای بازسازی شده است. سطح گذرگاه پل، جان پناه هایی در طرفین دارد و به جهت ارتفاع زیاد دهانه میانی، از وسط به طرفین شیب ملایمی دارد و با سنگ های رودخانه ای فرشی شده است. طول این پل حدود 195 و عرض آن 5/6 متر است و دارای سه چشمه میباشد. دهانه میانی بزرگتر از دهانههای دیگر بوده و 9/10 متر عرض و حدود 6/5 متر از سطح آب ارتفاع دارد. در میانه دهانههای اصلی پل و روی پایهها، دو دهانه کوچکتر با طاق جناغی و عرض 2/30 متر ساخته شده است. این دهانهها علاوه بر کاهش وزن پل و صرفهجویی در مصالح، آبهای طغیانی را از خود عبور میدهند. پایههای این پل تا ارتفاع 2 متر با سنگهای سفید به ابعاد 55×10 سانتیمتر و ملات ساروج ساخته شده و در داخل و هسته پایهها، از سنگهای درشت رودخانه استفاده شده است. تمام طاقها و بدنه اصلی پل با آجرهایی به ابعاد 5×25×25 سانتیمتر ساخته شده است. در هسته آجری این پل فضاهای خالی طاقدار زیادی تدارک دیده شده که این امر سبب سبکی وزن پل، فشار کمتر بر پایهها و صرفهجویی در مصالح میشود. این فضاها به تعداد 12 عدد در پایههای متکی بر کنارههای رودخانه و در فاصله بین دهانهها تعبیه شده است.