
خوزستان
پارک ملی کرخه در ۵ کیلومتری غرب جاده ترانزیتی اندیمشک - اهواز در حوزه شهرستان شوش قرار گرفتهاست. این منطقه پس از یافتن آخرین بازماندههای گوزن زرد ایرانی در دهه ۱۳۳۰ ابتدا به عنوان پارک وحش و سپس بر اساس مصوبه شماره ۱ شورای عالی محیط زیست در سال ۱۳۴۹ به عنوان پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده تبدیل شد و سپس در سال ۱۳۸۹ براساس مصوبه شماره ۳۳۷ شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور مندرج در روزنامه رسمی شماره ۱۹۱۶۲ مورخ ۲۳/۹/۱۳۸۹ بخش پناهگاه به عنوان پارک ملی ارتقا یافت. جنگلهای جلگه خوزستان که روزگاری تمامی دشت خوزستان را در بر میگرفت اکنون محدود به حاشیه رودهای کرخه و دز شده. جنگلها و بیشه زارهای کرخه به صورت نوارهای باریک در دو سمت رود کرخه قرار دارد و تنها زیستگاه باقی مانده گوزن زرد ایرانی است. این منطقه به عنوان یک میراث طبیعی ملی با تنوع بسیار بالای گونههای جانوری و گیاهی برخوردار است. بخش شمالی آن مشتمل بر جنگلهای پده و گز طرفین رود کرخه از روستای شیخ عزیز (شهر فتح المبین کنونی) در ضلع غربی رود کرخه و شمال قلعه نصیر در ضلع شرقی رود کرخه آغاز و در امتداد جنوبی رود کرخه به سمت روستای زعن منتهی میشود. بخش جنوبی و پهناورتر پارک ملی از قدمگاه شچاخ در حوالی روستای احمد مولا در ضلع شرقی رود و روستای ترویج در ضلع غربی رود کرخه شروع شده و ضمن دربرگرفتن جنگلهای دو طرف رودخانه تا روستای سن بهادل در ضلع شرقی و روستای عجم در ضلع غربی رود ادامه مییابد. منطقه به مساحت کلی ۷۷۳۹ هکتار شامل بخشهای شمالی و جنوبی پارک ملی کرخه به ترتیب با وسعت ۱۶۲۳ و ۶۱۱۶ هکتار است. علاوه بر این بخشی دیگر از این جنگلها حاشیه کرخه تحت عنوان منطقه حفاظت شده و در امتداد پارک ملی قرار دارند. جنگلهای انبوه و متراکم پارک ملی کرخه مامنی برای گوزن زرد ایرانی است و همچنین تا دهه ۳۰ شمسی دستههای ۳ تا ۵ تایی شیر ایرانی در این منطقه زندگی میکردند. پرندگان منطقه شامل اردک مرمری، لیکو تالابی، قرقی، انواع پرندگان شکاری، دراج، بلبل خرما، اگرت بزرگ و کوچک، حواصیل شب، حواصیل زرد، میوه خور، انواع گنجشک است. از پستانداران منطقه میتوان به شغال، گرگ، روباه، گورکن، رودک عسلخوار، گربه جنگلی، خرگوش، انواع جوندگان بویژه حشره خور شوش و … را نام برد. از گونههای خزنده میتوان به لاکپشت برکه ای، لاکپشت فراتی، مارآبی، گرزه مار، مار جعفری و … اشاره نمود. پوشش گیاهی و بعبارتی حیات وحش گیاهی منطقه کرخه تحت تأثیر شرایط اقلیمی و خصوصیات طبیعی منطقه شامل گیاهان گرمسیری هستند که منشأ جنگلهای منطقه بشمار میروند. اشکوب فوقانی را درختانی از نوع پده و اشکوب دوم را درخت گز تشکیل میدهد، اشکوب سوم شامل درختچههای سریم (دیو خار)، جاز (بنگله) تمشک، استبرق (عشار) لگچی و کهورک میباشد. زیر اشکوب یا گیاهان کف بیشه زار بیشتر از خانواده یونجه و گیاهان مانند خارشتر، مرغ، ریش بز و منداب و گیاهان علفی تشکیل شدهاست. شایان ذکر است گونه غالب درختی در شمال منطقه درخت پده و از طرف جنوب تا حوالی پل عبدالخان درخت گز است. منطقه مورد مطالعه از یک قسمت تپه ماهوری در شمال و یک بخش دشتی در جنوب تشکیل شدهاست رودخانه کرخه از میان آن عبور کرده و با پیچ و خمهای زیاد به طرف جنوب و غرب استان راه میپیماید. در دو طرف منطقه جنگلهای گرمسیری رشد یافته و رودخانه را محاصره نمودهاند؛ بنابراین در درون منطقه کوه و ارتفاعاتی دیده نمیشود و بالطبع دره ای مشاهده نمیگردد. علاوه بر این بعلت عرض کم منطقه، دشت مشخص و قابل توجهی در آن موجود نمیباشد. دشتهای حول و حوش موجود بیشتر در غرب منطقه و خارج از آن قرار دارد. لگجی و یا هندوانه وحشی یا شِفِلّح (به عربی) نام این گیاه است که از سطح پوششی خوبی در پارک ملی کرخه برخوردار است . پرندگان منطقه ضمن خوردن میوه گیاه با دفن دانه های میوه از طریق مدفوع باعث گسترش این گیاهان به دیگر نقاط جنگل می شوند . همچنین زنبور ها از شهد گلهای سفید این گیاهان برای ساخت عسل استفاده می کنند. پارک ملی کرخه در موقعیت جغرافیایی N3101 E4814 در استان خوزستان واقع است.