
اصفهان
مناره و مسجد جامع برسیان مربوط به سدهٔ ۵ ه.ق است و در شهرستان اصفهان، روستای برسیان واقع شده است.مناره برسیان در روستای برسیان بر کرانهٔ شمالی زایندهرود و در شرق اصفهان قرار گرفته، یکی از قدیمیترین منارههای ایران است که در میان منارههای اصفهان که دارای تاریخ هستند سومین مناره قدیمی بهشمار میآید. تاریخ ساخت مناره سال ۴۹۱ ه.ق میباشد.این منارهٔ ستونی مدور بدون سکو یا پایه بوده با آجر و ملات گچ ساخته شدهاست. قطر مناره در سطح زمین ۵/۷۵ متر و ارتفاع آن ۳۴/۵۵ متر است و پلکان مارپیچ مناره از داخل مسجدی شروع میشود که بعدها ساخته شدهاست.مناره برسیان فاقد کاشیکاری است و تزئینات آجری آن که نقوشی به شکل لوزی نزدیک به مربع هستند به هزارباف معروف است.این مناره های اصفهان که دارای تاریخ هستند سومین مناره قدیمی به حساب می آید. بسیاری از کارشناسان این مناره را از بهترین نمونه های صنعت آجر چینی دوران سلجوقی در قرن پنجم می دانند. مسجد جامع برسیان و مناره زیبای آن در روستای برسیان در شرق اصفهان یک نمونه کامل و زیبا از معماری عصر سلجوقی است. محراب آن انصافا کم از محراب مشهور الجایتو در مسجد جامع اصفهان نیست. گچبری ها و کنده کاریهای روی آجر و ظرافت آنها غوغایی است. مسجد برسیان از کهنترین مساجد ایران است و کتیبه های منار و محراب آن (بترتیب با تاریخهای ۴۹۱ و ۴۹۸) حاکی است که در عهد برکیارق سلجوقی (حک: ۴۸۶ـ ۴۹۸) ساخته شده است. این بنا به مانند دیگر مساجد دوران اسلامی دارای عناصری چون گنبد، مناره، میانسرا، شبستان و غیره است و به دلیل برخورداری از معماری عصر سلجوقی (سبک رازی) و استفاده از شیوه های آجری چینی زیبایی چون گل انداز و هزار باف و تزئینات معماری غنی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.سبک معماری و تزیینات درون مسجد و پوشش داخلی گنبد، به گنبد تاج الملک در صفه شمالی مسجد جامع اصفهان شباهت بسیار دارد و چون گنبد تاج الملک در ۴۸۱ ساخته شده، احتمالاً سرمشق مسجد برسیان قرار گرفته و میتوان گفت معمار هر دو یکی بوده است. در حال حاضر مسجد برسیان بر پهنهای به وسعت تقریبى 68 در 53 متر گسترده شده است.