
سمنان
مسجد جامع بسطام مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان شاهرود، بخش بسطام، شهر بسطام، جنوب مجموعه تاریخی امامزاده محمد و بایزید واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۴۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع بسطام یکی از زیباترین مسجدهای تاریخی ایران است. این مسجد با آرامگاه بایزید فاصله چندانی ندارد و بعد از بازدید از آرامگاه بایزید میتوانید به دیدن این مسجد بروید. مسجد جامع بسطام در سال ۷۰۶ هجری قمری ساخته شده و گچبریهایش از شاهکارهای معماری زمان خودش به حساب میآید و مسجد را به یکی از زیباترین دیدنی های بسطام تبدیل کرده است. مسجد جامع بسطام در جنوب شهر بسطام و در فاصله 200 متری جنوب آرامگاه بایزید واقع است. مسجد مذکور شامل دو قسمت میباشد. قسمت اول صحن مسجد است که به شکل مربع بوده و فضای آن باز است. صحن مسجد محرابی با گچبریهای بسیار زیبا و هنرمندانه دارد. محراب مذکور دارای سه حاشیه است که عباراتی بر آن گچبری شده . در قسمت وسط محراب دو مربع مستطیل دیده میشود که بر روی یکی نوشته شده «لا اله الا الله محمد رسول الله» و بر دیگری نوشته شده است «علی ابن ابیطالب ولی الله».تفاوت فاحش گچبری مربع مستطیل دوم با تمام گچبریهای این محراب کاملاً محسوس میباشد و چنین استنباط میشود که چون این مسجد در سال 706 هجری قمری ساخته شده و در آن زمان مذهب تسنن در ایران رواج داشته است، اسامی ابوبکر، عمر و عثمان بر آن نوشته شده بوده ولی پس از رواج مذهب تشیع و تسلط فرمانروایان و حکام شیعه، آن اسامی را حذف نموده و به جای آن نام «علیابن ابیطالب ولی الله» را نوشتهاند. کتیبه دیگری در بالای محراب مسجد دیده میشود که تاریخ تعمیر مسجد را که در سال 1242 هجری قمری و در زمان فتحعلیشاه قاجار صورت گرفته در آن نوشته شده است. به غیر از محراب مذکور و صحن مسجد، دو دالان طویل سرپوشیده در سمت شمال و شرق مسجد وجود دارد که هیچ گونه گچبری و آثار قابل توجهی در آنها نیست. در این مسجد کتیبهای وجود دارد که نام بانی و مؤسس مسجد جامع در آن نوشته شده است.