
فارس
لای زنگان، روستای لایزنگان زیر مجموعه دهستان رستاق از توابع بخش رستاق شهرستان داراب میباشد. این روستا در فاصله ۷۵ کیلومتری شهر داراب و ۳۵ کیلومتری رستاق (مرکز بخش) قرار دارد. روستای لایزنگان از نظر مختصات جغرافیایی در ۵۴ درجه و ۵۵ دقیقه طول شرقی و ۲۸ درجه و ۴۰ دقیقه عرض شمالی قرار دارد. این روستا از سمت شمال به بنه کلاغی و وزیره، از سمت شرق به روستای بکر، از سمت غرب به روستای نوایگان و از سمت جنوب به بادامه و شهرک ولیعصر لایزنگان محدود می شود.گل محمدی:روستای لایزنگان دارای بزرگترین دشت گل محمدی دیم و ارگانیک در جهان میباشد.درباره ی تاریخ دقیق شکلگیری روستا کسی اطلاع دقیقی ندارد. اما به گفته ی افراد کهنسال روستا، طی سالیان متمادی افرادی به این روستا آمده و ساکن شده اند. به گفته ی برخی افراد کهنسال، اولین گروهی که به این نقطه آمده اند، افرادی از همراهان و لشکریان تیمور لنگ بوده اند. برخی از افراد روستا نیز بر این باورند که این روستا در آغاز گبر نشین بوده و سپس افرادی از نقاط مختلف به این روستا آمده اند و ساکن شده اند. سپس بر گبریان چیره شده اند و آنها را از این نقطه بیرون رانده اند. آقای صداقت کیش نیز با توجه به سنگ قبری که در قبرستان قدیمی روستا یافته اند معتقدند که در دوره ی شاه عباس کبیر افرادی در این روستا زندگی میکرده اند. این سنگ قبر تاریخ 1028هـ.ق را نشان میدهد و متعلق به فردی به نام ملاحسینعلی است. «عده ای از مردم نیز اعتقاد دارند که از اطراف شهر کرمان به این نقطه آمده اند. در این میان گروهی روایت میکنند که از زابل به این منطقه آمده اند. عده ای نیز معتقدند که در یک لشکر کشی همراه با لطفعلی خان زند به این روستا آمده اند و... .». بسیاری از نشانه ها از جمله کثرت واژه های مترادف و صرفهای متعدد از زمانهای فعلی بر این گفته های مردم صحه میگذارد و نشان می دهد که هر طایفه ای از جایی به این نقطه آمده اند و گونه های فرهنگی مختلفی را با خود به ارمغان آورده اند که بهتر است آن را نوعی ادغام فرهنگی بدانیم. با این همه امروزه در این روستا با گویش واحدی روبه رو هستیم که آن را گویش لایزنگانی مینامند. «با توجه به برخی از سنگ نوشته ها که از دید پژوهشگران دور بوده چینین به نظر میرسد که تاریخ شکل گیری این روستا از دوران صفوی فراتر است. بر روی این کتیبه های سنگی علایم و نوشته هایی را میتوان مشاهده کرد که در ایران پیش از اسلام در دیگر نقاط ایران نیز حکاکی شده است. برخی از این شکالها مانند بز کوهی سینه به سینه به آیندگان رسیده و امروزه میتوان آن را در طرح قالیهای محلی این روستا نیز مشاهده کرد.» روستای لایزنگان بزرگترین تولید کننده گل محمدی دیم و ارگانیک در جهان میباشد و بالغ بر ۵۰۰۰ هکتار گلستان دیم محمدی و حدود ۵۰۰ هکتار گل محمدی آبی وجوددارد. با توجه به رویکرد مردم این روستا به کشاورزی صنعتی در چند ساله اخیر و استفاده از وسایل و تجهیزات پیشرفته کشاورزی سطح کشت هکتار گل محمدی آبی در سال ۱۳۹۲ بالاتر از ۱۰۰۰ هکتار محاسبه گردیده است. از این روستا گلهای محمدی را به سراسر ایران به خصوص قمصر کاشان میبرند و از آنجا گلابش را به مشهد مقدش و مکه مکرمه بر ده تا با گلاب خانه ی خدا و حرم امام زضا (ع) را بشویند. گلهای محمدی در مکانی به نام سرحد (سردحد) وجود دارند. در این مکان شبها بسیار سرد و روزها هوایی خنک و نسبتاً گرم دارد. بزرگترین واحد تولید گلاب و عرقیات جنوب کشور (صنایع تقطیر ساغر) در این مکان قرار دارد. افتخار لایزنگان همین بس که تجلی گاه حق، کعبه موعود را با گلاب ناب ان معطر میسازند. در بهار آن گاه که با وداع یار زردپوش، مردمان دسته دسته ازباغات گل به سرای خویش بازمیگردند دختران و پسر بچههایی را میبینی که شاخههای گل را دور گردن خود حایل نموده و هلهله کنان وبا سرور و نغمه شادی و زمزمه ترانههای محلی به سوی خانه سرازیر میشوند.