
اصفهان
آنچه به نام شهر زیرزمینی (اویی) معروف است در واقع ساختارهای متراکم، پیچیده و گستردهای چون دالانهای باریک تودرتو و اتاقهایی با ابعاد کوچک ا ست. مجموعه اویی در زیر بافت قدیم شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شدهاست. وسعت این شهر به دلیل ارتباط میان محلات و حفاظت از جان و مال مردم در مواقع ناامنی زیاد بوده و در دو سطح افقی و عمودی گسترش یافتهاست. این معماری دست کم در شهرنوش آباد با واژه " اویی " نامیده میشود( جغرافیای نوش آباد، 1394) غیر از ورودی اصلی ارتفاع تمام قسمتهای اویی به قد طبیعی یک انسان و بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر است. بر سطح دیوارها و در فواصل اندک، جای پیهسوز به چشم میخورد. در بعضی قسمتها نیز درون دیوار، سکوهای کوتاهی جهت نشستن ایجاد شدهاست که در بعضی از اتاقها تبدیل به طاقچه جهت قرار دادن اشیاء میشود.در مجموعه تاریخی چاله سی شهرنوش آباد از توابع شهرستان آران و بیدگل شهری در زیرزمین به نام "اویی" وجود دارد که برای همه بازدیدکنندگان شگفت انگیز است. شهرنوش آباد پاِیتخت انوشیروان پادشاه ساسانی میباشد که در شمال شهر کاشان و در غرب شهر آران و بیدگل و در ۱۰ کیلومتری کاشان قرار دارد.لازم به ذکر است این مجموعه دارای قدمت ۱۵۰۰ ساله میباشد و به دوره ساسانیان مربوط میگردد. مجموعه اویی در زیر بافت قدیم شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شده است. کشف این سازهها به صورت اتفاقی و توسط فردی که قصد حفر چاه در منزل خود داشت صورت گرفته و برای ورود به آن، به دلیل پیدا نشدن ورودی اصلی از آبانبار. که مجاور این شهر زیر زمینی است استفاده میشود. سیستم تهویه شهر زیر زمینی نوش آباد از طریق کانالهایی بوده که در طبقه اول و به سطح زمین ایجاد شدهاست. چاههای مرتبط طبقات، علاوه بر عملکرد عبور و مرور، باعث جریان یافتن هوا در طبقات پایین میشدهاست. این عمل در مورد چاههای قنات نیز مصداق دارد. روشنایی این فضاها بوسیله پیهسوزهای سفالی بوده و روغن آنها احتمالاً از دو عصارخانه تاریخی موجود در نوش آباد تهیه میشدهاست. در مواقع نا امنی و پناه گرفتن در زیر زمین آب مصرفی اهالی از پایابها و قناتها تامین میشدهاست. علاوه بر پایابها مسیر اوییها بگونهای بوده که در بعضی از قسمتها به قنات مرتبط میشدهاست. تاریخ ایجاد و استفاده از این بناها به دوران ساسانی و اوایل اسلام میرسد.وسعت این اثر تاریخی که از عمق چهار متری از سطح کوچه شروع شده و تا عمق شانزده متری ادامه دارد مشخص نیست، اما با توجه به شواهد موجود و گفته اهالی تا بیرون از حصار تاریخی شهر گسترش داشته است و مساحت آن چهار کیلومتر مربع تخمین زده شده است.آثار معماری به دست آمده تاکنون در سه طبقه شامل راهروهای باریک به همراه اتاقهای چهار گوش با طاقچههای ایجاد شده در دیوارهاست که ارتباط بین طبقات به وسیله چاههای عمودی حفر شده با پنج تا هفت متر عمق میباشد.