شهر باستانی حریره

درباره جاذبه

این شهر باستانی، قدمتی 800 ساله دارد و مربوط به سده ی 5 تا 10 ه.ق می باشد. این مجموعه در شمال جزیره واقع شده و در 1 شهریور 1376 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این شهر تاریخی، بقایایی در مرکز ساحل شمالی جزیره قرار دارد که به احتمال قوی به دوره ی ساسانیان و اوایل دوره اسلامی برمی گردد. زمان رونق این شهر تاریخی، از سال 367 تا 912 هجری قمری بوده است.این مجموعه شامل خانه اعیانی، مسجد، حمام و قنات های قدیمی می باشد آن چه امروز از این شهر بر جای مانده حجمی از معماری شهری و بنا هاست. اما کمتر و به ندرت طاق‌ها، پوشش‌ها و سقف‌ها سالم مانده اند. جز در پاره‌ای موارد که پوشش‌های طاقی شکلی که از جنس سنگ بوده اند و بدین سبب از گزند تخریب در امان مانده اند. انتخاب این بخش از جزیره برای ایجاد شهر حریره، بنا به دلایلی روشن، انتخابی طبیعی و معقول به نظر می آید. اولا ساحل این منطقه، صخره ای است و از سطح دریا تقریبا ده متر بلندتر است. از طرفی وجود سه خلیج و دماغه که نقش بندرگاه طبیعی را ایفا می کرده و نیز دریای نسبتا آرام تر نسبت به دیگر کرانه‌ها و سواحل جزیره، عامل شکل گیری شهر در ساحل شمالی شده است. خانه اعیانی یادآور خانه های چندخانوار قدیمی در داخل فلات ایران و در شهرهایی چون یزد، اصفهان و کاشان است و یکی از نمونه های قدیمی مسکن جمعی در حاشیه خلیج فارس محسوب می شود. علاوه بر وسعت خانه و همچنین فضاهای مختلف و متنوع آن، کاشی‌های ستاره‌ای شکل که در این خانه به دست آمده است، همانند کاشی‌هایی که زینت بخش بناهای مهم ایلخانی ایران همچون تخت سلیمان و سلطانیه به کار رفته است. پیدایی این مقدار کاشی که یقینا عنصر وارداتی به جزیره است، نشان می‌دهد که این عمارت به یکی از ثروتمندان کیش تعلق داشته است . بخش کارگاهی و صنعتی درست در کنار دریا ساخته شده است و دارای معماری و فضاهای ناشناخته‌ای می باشد. مجموعه کانال های افقی و زیرزمینی و چاه‌های متعدد در گوشه و کنار، مجموعه بسیار جالب و نادری را تشکیل می‌دهد که هنوز عملکرد آن‌ها روشن نیست؛ اما به نظر می‌رسد که ارتباط مستقیم با فعالیت های صیادی (صید ماهی، مروارید و مرجان) داشته و برای دسترسی آسان تر به دریا احداث گردیده است. شاید هم بتوان فرض کرد که این راهروها و کانال‌ها راه‌های مخفی بوده است که در مواقع هجوم و حمله اهالی شهری می‌توانسته‌اند به طور اضطراری از آن ها استفاده کنند. مجموعه حمام شامل حمامی است با صحن‌های متعدد و حصار آن به مساحت تقریبی 500 مترمربع سربینه و گرمخانه و تون حمام در جنوب بخش ذکر شده قرار گرفته و توسط راهرو سرپوشیده‌ای از آن جدا شده است. دو خزینه کوچک و بزرگ در جنوب گرمخانه آخرین بخش ساختمان را تشکیل داده اند. باستان شناسان معتقدند این حمام که شاید در نوع خود از قدیمی ترین حمام های ایرانی باشد که طی کاوش های باستان شناسی کشف و شناخته شده است، دو دوره متمایز و مجزا از هم دارد (دوره ایلخانی – دوره تیموری). با توجه به ظرفیت محدود حمام و با در نظر گرفتن دیوار بیرونی سراسری که تا مجموعه عمارت اعیانی که در جنوب شرقی حمام و به فراز تپه‌ای بلند قرار گرفته امتداد یافته است؛ به نظر می رسد که این بنا، حمامی خصوصی بوده و به صاحب مجموعه اعیانی تعلق داشته است. در منتهى الیه بخش شمالى شهر حریره، کنار ساحل بلند صخره اى و با فاصله کمى از دریا، پستى و بلندى ها ادامه دارد، که بقایاى دیوارها، چاه ها و کانال هاى آب در آن نظر بیننده را به سوى خود جلب مى کند. در ابتدا تصور مى شد که این آثار هیچ ارتباطى به هم ندارند و فقط مى شد حدس زد که این آثار قسمتى از شهر قدیم حریره بوده و به نوعى با فعالیت هاى دریایى ارتباط دارند. در مجاورت چاه ها و پلکان ها و در کنار ساحل صخره اى که تقریباً چهار تا پنج متر از سطح دریا بلندتر است و قسمتهاى زیادى از آن به مرور زمان به دریا ریخته، تعدادى چاه و پلکانى که راه به دریا دارد، حفر شده است. قطر دهانه چاه ها اغلب دو متر است و عمق آن تا سطح دریاست . شش چاه و یک پلکان سنگى در بیرون مجموعه و چهار چاه در داخل مجموعه وجود دارد. این چاه ها به کانال هاى زیرزمینى راه یافته و دهانه آنها در مقطع ساحل صخره اى، مثل دریچه اى، رو به دریا باز مى شود. عملکرد این مجموعه ی جالب، چندان مشخص نیست. ولى آنچه مسلم است ارتباط مستقیم با فعالیت هاى صیادى و صید ماهى، مروارید و مرجان داشته و براى دسترسى آسان تر به دریا ساخته شده است. دلیل بر این مدعا وجود توده هاى صدف و گوش ماهى هاى شکار شده در دهانه ی خلیج و در سمت شرق این مجموعه است. اتاق هایى با کف شیار دار حریره یکى از فضاهاى جالب توجه مجموعه صنعتى شهر حریره ( اتاق با کف شیار دار ) است. این اتاق، کف کاملاً عجیب و ناشناخته اى دارد. این اتاق ها با شیب ملایم از شمال به جنوب امتداد یافته و کف آن به صورت گرده ماهى (اصطلاح بومی) و یا بالشتک با ملاتى از نوع ترکیب پودر سنگ هاى مرجانى و آهک و نوعى ساروج شکل گرفته بود. این ویژگى در هیچ یک از محوطه ها و تپه هاى باستانى و تاریخى و اسلامى ایران کشف و شناخته شده نیست. وقتى از چند نفر از مرکز پرورش صید مروارید کیش در مورد این نوع معمارى پرسیده شده، چنین نظر دادند این عنصر معمارى که با شیبى ملایم به حوضچه اى کوچک با ابعاد 1×1متر یا 1×5/2 مترو عمق نیم متر ختم مى شود، ارتباط با فعالیت هاى صید مروارید دارد و در سطح آنها صدف ها را خشک کرده و به آب مى بسته اند تا مروارید هاى ریز را نیز بتوان به دست آورد. اما اگر چنین بود مى بایست آثار و بقایاى صدف ها در سطح این شیارها و یا در حوضچه ها باقى می ماند، اما چنین نیست. سرانجام با نظرخواهى از باستان شناسان، آقاى رمى بوشارلا، باستان شناس فرانسوى که تجربه و سابقه کار ممتد در ایران و امارات متحده عربى دارد، نظر دارد که این تأسیسات صرفاً جهت استحصال (حاصل) شیره خرما بوده و نمونه اى از آن در کاوش هاى وى در امارات به دست آمده است. شاید اگر به مردم بومى جزیره کیش مراجعه مى شد دیگر فضاى این اتاق آنقدر عجیب و ناشناخته نبود. در یکى از بازدیدهایى که توسط هیئت علمى و به راهنمایى بومیان انجام شد، یکى از بومیان اظهار داشت که تا قبل از تخریب خانه هاى ماشه، انبارهایى با کف جوى و پشته – نظیر آنچه که هم اکنون در بخش کارگاهى شهر حریره دیده مى شود - در اغلب خانه هاى بزرگ وجود داشت و از این انبارها براى نگهدارى خرما استفاده مى شد. بنا به گفته بعضى ها این خرما ها بر روى هم انباشته و فشرده مى شد و به وسیله راه هاى کوچکى به صورت راه آب، شیره به طرف خمره هاى بزرگى که در زیر این راه آبها قرار مى دادند منتقل شده و شیره خرما جمع آورى مى شد.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک