
سلیمانیه
سلیمانیه (به کردی: Slêmanî سلێمانی، به عربی: السّلیمانیة) مرکز استان سلیمانیه عراق است. این شهر در شمال شرقی اقلیم کردستان عراق، نزدیک به مرز ایران و در منطقه خودگردان کردستان قرار گرفتهاست. سلیمانیه در سال ۱۷۸۴ به دستور ابراهیم پاشای بابان ساخته شد. شهر سلیمانیه بعد از سقوط رژیم بحث عراق از سال ۱۹۹۱ پیشرفت چشمگیری داشته و در حال حاضر یکی از شهرهای امن کشور عراق و همچنین اقلیم کردستان به شمار میرود. در سالهای اخیر، مردم زیادی از سراسر عراق به این شهر مهاجرت کردهاند و همچنین این شهر جمعیت قابل ملاحظهای از ایرانیانِ کرد ساکن در عراق را در خود جای داده است. از سلیمانیه به عنوان یکی از قطب های مهم علمی کشور عراق یاد می شود و چندین دانشگاه معتبر کشور عراق در این شهر قرار گرفتهاند. زبان تدریس در دانشگاه های سلیمانیه کردی، عربی و انگلیسی میباشد. همچنین شهر سلیمانیه یکی از قطب های گردشگری پزشکی در عراق به شمار میرود. این شهر زادگاه و محل زندگی بسیاری از شاعران و ادیبان کرد، از جمله شیرکوبیکس، نالی، محوی، بختیار علی، سالم و صدها نویسنده و شاعر و روشنفکر دیگر بوده است. شهر سلیمانیه سردمدار ادبیات کردی سورانی نیز میباشد. درهٔ شهرزور (شارهزوور) که شهر سلیمانیه بعدها در آن بنیاد شد در زمان صفوی در دست صفویان بود. آنان ادارهٔ محلیِ این دره را به خاندان اردلان سپردند که در سنندج مستقر بودند. قلعهٔ سلیمانیه را در سال ۱۷۸۶ ابراهیم پاشا بابان، فرمانروای شهرزور، بنیاد نهاد. وی این شهر را به نام پدر خود، سلیمان پاشا، «سلیمانیه» نامید و گروهی از قبیلههای کردِ بابان را به آن دژ تازه کوچاند. این دژ به همراه همهٔ روستاهای پیرامونش بنا به پیمان ۱۱۵۹ هـ.ق. میان نادرشاه افشار و دولت عثمانی به ایران تعلق گرفت. در ۱۴ بهمن ۱۲۲۴ خورشیدی، محمدشاه قاجار، با پافشاری انگلستان و روسیه، از حاکمیت ایران بر سلیمانیه (در عراق امروز) چشم پوشید و آن را به دولت عثمانی واگذار کرد. این سرزمین، تا آن هنگام، گوشهای از گسترهٔ ایران به شمار میرفت. این سرزمینها در پایان جنگ جهانی نخست، به دست انگلستان و فرانسه افتاد. شهر سلیمانیه به باور خیلی ها پایتخت روشنفکری کردستان است.سلیمانیه در زمان حکومت بابان ها بسیاری از شاعران به این شهر مهاجرت کردن و ادبیات امروزه که توسط سه شاعر نالی،سالم،کوردی کتابخانه شعر بابان را درست کردن که در این کتابخانه گنجینه ای از شعرهای شاعران مختلف جمع آوری شده که هنوز هم تاثیر بسیار زیادی حتی در شاعران مدرن کردستان نیز دارند.قدیمی ترین چاپخانه کردستان در سلیمانیه قرار دارد اولین روزنامه کردی در شهر سلیمانیه چاپ شده است.همچنین امروزه در شهر سلیمانیه چندین روزنامه و رسانه تصویری به کردی و عربی فعالیت میکنند. دولت خودگردان کردستان عراق در یکی از میدانهای شهر سلیمانیه، تندیسی از پژوهشگر ایرانی کرد، حسن قزلچی بر پا کردهاست و این میدان را قزلچی نام نهادهاست. حسن قزلچی از اعضای کادر رهبری حزب تودهٔ ایران بود که در زندان جمهوری اسلامی به قتل رسید.