
فارس
دخمه سنگی مادر و دختر (داو دور) مربوط به دوره مادها است و در شهرستان ممسنی، روستای حسینآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۱۶ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. در زبان لرری دا به معنای مادر و دور به معنای دختر میباشد. دخمه سنگی داو دختر که در گویش محلی به آن «دی و دوور» هم میگویند در ۴۵ کیلومتری شمال غرب نورآباد شهرستان ممسنی و در ارتفاع ۳۰۰ متری یک کوه قرار دارد. این کوه که عنا نام دارد که به ان آناهیتا هم گفته میشود در جادهٔ فهلیان به خوزستان در منطقهٔ حسینآباد و مراس خان شهرستان رستم و در دامنه کوه دنا واقع شدهاست. دربارهٔ این که این مقبره متعلق به چه کسانی است و مربوط به کدام دورهٔ تاریخی میشود، بین باستان شناسان اختلاف نظر است. برخی آن را مربوط به زمان هخامنشی و برخی متعلق به دوران مادها میدانند. حتی عدهای بر این باورند که این اثر مربوط به دوران پسا هخامنشیان است. عدهای از مورخین گواهی میدهند که این اثر مربوط به مقبره کوروش اول از شهریاران هخامنشی است. برخی دیگر ان را به آرامگاه آریوبرزن سردار دلاور ایرانی که در برابر اسکندر مقدونی مقاومت کرد نسبت میدهند و عدهای میگویند این مقبره مربوط به مادر یا دختران کوروش کبیر است. دهانه دخمه با دو نیم ستون که بر فراز آنها هفت آتشدان کنگرهدار هخامنشی قرار دارد تزیین شدهاست. البته از پای محل دخمه تا ورودی آن ۱۱٫۵ متر ارتفاع وجود دارد. ورودی دخمه که به طور استادانهای تراش داده شدهاست سطحی صاف و سیقلی را ایجاد کردهاست. گفتنی است این مقبره دو طبقه است. ساخت این دخمه به حدی استادانه بوده که حتی برای جمع نشدن آب در دخمه هم فکر شدهاست به طوری که یک جوی باریک ۱۰ سانتی در اطراف آن ساختهاند و انتهای آن به پلکان خروجی دخمه ختم میشود.