
گیلان
سال ۱۲۵۷ هجری شمسی، یونس استاد سرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزان انقلاب مشروطه، رهبر جنبش جنگل و از نخستین رهبران تنها جمهوری شوروی سوسیالیستی در ایران در خانه ای از شهر سبز رشت به دنیا آمد.نخستین چیزی که توجه هر گردشگر را در بدو ورود به زادگاه کوچک جنگلی به خود جلب می کند این جمله معروف میرزاست که روی دیوار نوشته شده" من استقلال ایران را خواهانم و بقای اعتبارات کشور را طالبم."در لوح دیگری که که در حیاط خانه میرزا نصب شده آمده است که مساحت اولیه این خانه که متعلق به میرزا بزرگ پدر میرزا کوچکخان بوده، یک هزار و ۱۲۰ متر مربع بود، شامل حیاطی وسیع که تا پشت تکیه مستوفی امتداد داشته است. پس از کشته شدن میرزا، خانواده او به دلیل احساس عدم امنیت در حکومت پهلوی اول خانه را ترک کرده و آن را بعدها به فروش رساندند.طبق اسناد و مدارک به دست آمده اولین بار حدود ۸۰ سال پیش بود که این خانه توسط رحیمخان برادر میرزا کوچک به شخصی به نام ابراهیم کلیمی اصفهانی و سپس در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی به مرحوم سیفالله ملکزاده فروخته شد. فرزندان ملکزاده بعدها به تفکیک محوطه و فروش قسمت بیشتر این خانه اقدام کردند و بخش باقیمانده از خانه میرزا هم تا سال ۱۳۶۰ به مستاجران واگذار شد.این بنا به مساحت ۳۰۰ متر مربع شامل دو طبقه است که هر طبقه چهار اتاق، ایوان و دو پلکان در دو طرف خانه برای ورود به ایوان و اتاقهای طبقه بالا دارد و در حال حاضر شهرداری رشت مالک اصلی آن است. طبقه پایین نمایشگاهی دائمی از کتب مربوط به تاریخ گیلان و نهضت جنگل را در خود جای داده و طبقه بالا اتاقهای محل زندگی خانواده استادسرایی مانند آنچه در قدیم وجود داشته بازسازی شده است. در گوشه و کنار خانه هم روی دیوارها عکسها و اسنادی از دوران مبارزات نهضت جنگل نصب شده است.نه تنها خانه میرزا به تنهایی یکی از جاذبه های گردشگری مهم استان گیلان به شمار می آید بلکه در این خانه هر از چند گاهی نمایشگاهی نیز برپا می شود به عنوان مثال بمناسبت سالروز شهادت سردار جنگل و با هدف معرفی و شناساندن بخشی از تاریخ این نهضت، یک مجموعه دار گیلانی، نمایشگاهی از اسناد ،تمبرها، تلگرافهای سانسور نشده و سانسور شده ، برگه های مالی و ... مربوط به دوران نهضت جنگل را در این خانه به نمایش گذاشته است.