قم
خانه ای تاریخی، بازمانده اواخر عصر قاجار در دل قم، که معماری اصیل ایرانی را به نمایش در آورده است. این مکان تاریخی در محله چهارمردان واقع است و کوچه دسترسی به آن گذر قلعه می باشد که با توجه به فرم و مصالح به کار رفته در ساختمان، متعلق به دوره قاجار است یعنی خانه قدمتی حدوداً 130 ساله دارد. خانه زند امروزه به موزه مردم شناسی شهرت دارد در مرکز بافت قدیمی شهر قم واقع شده است. در دو طرف این خانه دو تابلوی متفاوت به چشم می خورد؛ بر روی یکی سال ثبت ملی خانه یعنی 1377 درج شده و دیگری در نقطه مقابل، سال ثبت خانه را در فهرست آثار ملی، 1379 هجری شمسی نشان می دهد. وارد خانه که شوید دو حیاط می بینید که مربوط به خانه دو برادر از بازماندگان قاجار با نام های حاجی خان و حاج علی هستند که قدمت شان به 130 سال قبل یعنی اواخر دوره قاجار باز می گردد. مجموعه موزه مردم شناسی قم شامل این دو خانه می شود که دارای 14 اتاق، 36 درب و پنجره چوبی از جنس گردو و ون و 14 ستون سنگی است. این بنا با توجه به مواد و مصالح موجود در منطقه که شامل سنگ، خشت، چوب، آجر و گچ بنا شده که شاخصه معماری عصر قاجار بوده و نشان از مصالحی است که در دل کویر ایران بیش از هرچیز در ساخت و ساز و معماری مورد استفاده قرار می گرفته که البته چند باری در طول تاریخ مرمت شده ولی بافت اصیل آن دست نخورده باقی مانده است.