حمام خان ( گرمخانه نور )

درباره جاذبه

حمام خان معروف به گرمخانه نور حمامی است بنا شده توسط محمد تقی خان بافقی حاکم یزد به سال 1212(ه.ق) درمیدان خان و در کنار مجموعه خان یزد واقع می‌ باشد. این حمام در زمینی به مساحت 1170 متر مربع و با زیر بنای 900 متر مریع بنا گردیده که شامل بخش های مختلفی از جمله گاوروتون، شاه نشین، خزینه می‌ باشد. امروزه از این بنا به عنوان چایخانه و رستوران سنتی استفاده می‌ گردد. حمام خان (گرمابه نور) دارای سه مسیر دسترس است که آن را به میدان خان، بازارچه کاشیگری و بافت مسکونی مجاور مرتبط می سازد. بنای حمام مشتمل بر ورودی ها، سربینه، گرمخانه و فضاهای مرتبط با آنها و همچنین استخری در کنار گرمخانه می باشد. فضای سربینه از نظر مساحت و تزیینات از سایر فضاها مشخص تر بوده و در اطراف آن سکوهای نشیمن و رخت کن و جای نهادن کفش تعبیه شده است. این فضا با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنایی آن از طریق نورگیر زیبای تعبیه شده در گنبد تامین می شود. سطوح داخلی سربینه در اصل با نقاشی هایی مزین بوده که امروزه تنها بخشی از آن تزیینات برجای مانده است. حمام خان یزد در دوره اخیر تعمیر و بازسازی شده و با تغییر کاربری به چاپخانه سنتی تبدیل یافته و جدیداً نیز به ثبت تاریخی رسیده است. جنس دیوارها از سنگ یا آجر با اندود شفته‌ی آهک است؛ روی دیوارهای نبش شاه‌نشین در بدو ورودی حمام، آثاری از نقاشی‌های مربوط به اواخر دوره‌ی قاجار دیده می‌شوند که متاثر از شاهنامه‌اند. در مصالح به‌کار رفته در حمام، سنگ در شالوده، کف‌سازی، قرنیزها، حوض‌ها و قرینه‌ها، آجر در ساختمان، ستون‌ها، دیوارسازی، جرزها و تیغه‌های سقف و خشت در ساختن دیوارها، سقف فضای پشتیبانی، گاورو و طویله استفاده شده است. این بنا شامل ورودی،‌ دالان، سربینه، ‌میان‌در، گرمخانه، خزینه، تون، گاورو، فضای پشتیبانی سرویس و استخر است که هر کدام کاربردهایی دارند. دالان، فضایی است که در واقع، سلسله مراتب ورودی، خروجی و سربینه را ایجاد می‌کند و سربینه، فضایی وسیع و سرپوشیده برای پوشیدن لباس و آماده شدن برای ورود به گرمخانه است. میان‌در نیز فضایی بین سربینه و گرمخانه است که گرمخانه نیز خود فضایی تقریبا شبیه سربینه دارد؛ گرمخانه چهار ستون در وسط و دو سقف گنبدی‌شکل دارد که دور تا دور ستون‌ها را احاطه کرده‌اند. استخر، فضایی سرپوشیده و نسبتا بزرگ برای استحمام است که توسط شاه‌نشین با گرمخانه ارتباط دارد. خزینه نیز فضایی سرپوشیده است که در حد فاصل گرمخانه و تون که پر از آب گرم است، قرار دارد و برای استحمام استفاده می‌شده است. تون نیز زیرزمینی دخمه‌مانند در کنار قرینه‌ی آب گرم است که برای سوختن هیزم باهدف گرم کردن آب از آن استفاده می‌شده و گاورو نیز فضایی باریک، دراز و شیب‌دار است که برای حرکت گاو و کشیدن آب از چاه استفاده می‌شده است. اکنون این حمام تحت کاربری رستوران سنتی، پذیرای مهمانان شهر کویری یزد است.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک