معرفی جاذبه

مام حاجی رئیس از ابنیه ارزشمند تاریخی شهرستان تربت حیدریه است که بر اساس نوشته حک شده بر روی سر در ورودی به سال ۱۲۷۲ ه.ش به همت حاج سید محمد رئیس‌التجار (حاجی رئیس) جهت باقیات‌الصالحات بنا گردید. این بنا از جمله چندین حمام معتبر شهر بوده است که در سفرنامه‌ها ذکر آن آمده و از رونق و اعتبار خاصی برخوردار بوده است و از زمان احداث تا حدود سال‌های 1377 - 1376 مردم شهر از آن استفاده می‌کردند. با تلاش میراث فرهنگی شهرستان تربت حیدریه حمام حاجی رئیس در تابستان سال ۱۳۸۱ با شماره ۵۱۴۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.حمام حاجی رئیس در محدوده جنوب غربی بافت تاریخی شهر و در مرکزیت بازار های سنگ فرش و رباط واقع شده است . همچنین در مجاورت بناهای تاریخی شهر از جمله کاروانسراهای لاری و امینی قرار داشته و در گذشته رباط شیروانی متصل به ضلع جنوبی آن بوده که متاسفانه تخریب شده است.حمام از دو قسمت مردانه و زنانه تشکیل شده و شامل فضاهای ورودی, رختکنی (سربینه) میاندر, گرمخانه, مخازن آب گرم و سرد, گلخن (آتش خانه) می باشد. در سر در ورودی حمام کاشی های لاجوردی منقوش به گل و بوته, نقاشی و تاریخ ساخت حمام خودنمایی می کند. از ویژگیهای جالب قسمت رختگنی, هشت ستون سنگی مزین به نقاشی های زیباست که سقف گنبدی شکل و سرسرا را برروی خود تحمل می کند.حمام حاجی رئیس با وسعتی معادل 1010 متر دربرگیرنده یک حمام مردانه و یک حمام زنانه می باشد . حمام مردانه که بخش اصلی را شامل می شود از وسعت بیشتری برخوردار بوده و کلیه فضاهای موجود در یک حمام سنتی چون : ورودی ، سربینه ، میاندر ، گرمخانه ، خزینه و حتی چهارحوض ( دریاچه ) و تونخانه را دارا ست . ورودی حمام در راستای خیابان روحبخش قرار داشته و با دربی چوبی و طاقی هلالی که حاشیه آن باقابچه های آجری و کاشی های هفت رنگ با تصویر سربازان قاجاری مزین گردیده است به راحتی قابل شناسایی است . سربینه حمام با پلان مستطیل شکل و وسعت تقریبا”230 متر با هشت ستون سنگی که بر پای دارنده گنبد مرکزی و پوشش های گنبدی چهار بخشی پیرامون آن می باشد اولین فضای اصلی حمام را شامل می شود . گرمخانه حمام در ضلع غربی سربینه پس از میاندر و فضاهای جانبی آن قرار دارد ، وسعت آن معادل 180 متر بوده و چهار ستون سنگی در مرکز همانند ستونهای سربینه پوشش دهنده این بخش می باشند . خزینه با وسعت حدودا” 90 متر در ضلع غربی گرمخانه قرار داشته است . در حال حاضر آثار نیم ستونها و طاقهای هلالی در ضلع غربی گرمخانه نشان از ارتباط این دو قسمت دارد . چهار حوض فضایی است واقع در ضلع جنوبی گرمخانه به مساحت 90 متر و حوضی ( استخر )وسیع به عمق یک متر ونیم در وسط و دو سکوی دو متری در پیرامون که مکانی مناسب جهت تفریح و استحمام در فصل تابستان بوده است. حمام زنانه نیز که در ضلع غربی حمام قرارداشته با وسعتی بسیار کمتر حدود 200 متر و کلیه فضاهای حمام مردانه به جز چهارحوض را در مقیاس کوچکتر و به صورت بسیار ساده ،شامل می شود .

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک