
سمنان
تپه سنگ چخماق مربوط به هزاره ۶ قبل از میلاد است و در بسطام ۱، کیلومتری شمال شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قدمت تپههای غربی به ۸ هزار و ۵۰۰ تا ۹ هزار سال قبل و قدمت تپههای شرقی به ۷ تا ۸ هزار سال پیش بازمیگردد. قدمت این مناظق نشان دهنده وجود روستایی در دوره نوسنگی بیسفال در منطقه سنگ چخماق شاهرود است واین تپه در سالهای ۱۳۴۹ و ۱۳۵۰ مورد حفاری قرار گرفت و اشیاء و ابزارهایی مربوط به دوران نوسنگی از آنجا به دست آمد؛ اشیایی که قدمت آنها به ۷۳۰۰ سال پیش میرسد. تپههای سنگ چخماق شاهرود در بسطام متعلق به قدیمیترین روستای شمالشرق فلات ایران است و بسیاری از ظروف تپههای سنگی این منطقه اکنون در موزه توکیو در ژاپن نگهداری میشود و این در حالی است که موزه شاهرود تنها چند نمونه از این ظروف را در خود نگهداری میکند. در حفاری تپه شرقی، تعداد سفال بیشتری به دست آمده که قرمز رنگ بوده و مشخصه آنها، نقشهای ساده و هندسی قرمز، روی کاسه های گود است واز زیباترین سفالهای این تپه میتوان به دو اثر بسیار ارزنده اشاره کرد که شامل ماکت سفالی یک خانه و یک عدد ظرف کوزهای شکل با نقوش ابتدایی طرح سبدی به رنگ سیاه روی زمینه قرمز است. قدمت این تپهها که گفته میشود به احتمال زیاد یکی از نخستین مناطق مسکونی در فلات مرکزی ایران بوده است بر اساس آزمایش کربن 14 حدودا تا هزاره ششم ق-م به اثبات رسیده است. تمدن این لایهها نیز مربوط به دوره پیش از سفال و زمان استفاده از ابزار سنگی نظیر: تیغههایی برای بریدن تیغههای کوچک پیکان جهت شکار حیوانات،تبر، سنگ ساب، ماله، چکش، و نوعی ابزار سنگی برای تیز کردن چاقو است.