
خراسان جنوبی
در خصوص تاریخ بنای خواجه نصیر اقوال مختلفی وجود دارد و در اینباره نظریات متفاوتی ارائه میشود، اما آنچه که به حقیقت نزدیکتر است درباره پیشینه این بنا میتوان به آن استناد کرد این است که بنای مزبور دارای 2 بانی بنامهای خواجوی و منصف بوده و زمان ساخت آن به دوره قاجاریه برمیگردد. فرم ویژهی معماری و شباهت به بناهای دیگر این مسأله را به اثبات میرساند و در زمانیکه این بنا ساخته شده مناطق اطراف بنا تماماً قبرستان بوده همچنین به نظر میرسد که این بنا احتمالاً نوعی مسجد کنار گورستان باشد که برای برگزاری مراسم تدفین و نماز ساخته شده و بهتدریج براثر عواملی خاص به محل دفن اجساد تبدیل شده است. در مجموع بنای خواجهخضر از نظر نوع نقشه تکایوانی و در دو طبقه همکف و اول ساخته شده و به طور کلی نوعی قرینهسازی در آن به کار رفته که اجزاء مختلف و عناصر گوناگون در این بنا نشانگر این موضوع است. فضای ورودی بنا را یک سردر تشکیل میدهد که عاری از تزئینات ساخته شده و فقط نوعی آجرکاری به شکل هندسی در دو طرف پایههای آن به کار رفته است. همچنین این فضای ورودی نسبت به فضاهای دیگر بنا کوچک و کماهمیت طراحی شده و برای دسترسی به صحن این بنا از یک هشتی و دالانی که به طور مستقیم بعد از آستانه در واقع شده عبور کرد. در قسمت هشتی یک طاقنمای سکودار تعبیه است اما دیوار دالان هیچ اجزائی در خود ندارد. این بنا به شماره 1883 در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است.