
مازندران
در نقاط مختلف مازندران قلعهها و برجهای دیدبانی زیادی وجود دارد که از فرمانروایی امیران مقتدر آن سرزمین حکایت دارد.در حدود 700 سال پیش در سوادکوه امروزی، خاندان باوندیان که از امیران طبرستان بودند، در مناطق کوهستانی آن حکمرانی میکردند. برج دیدبانی باوند در سوادکوه که در گذشته در بین مردم به گنبد معروف بوده یکی از آثار به جا مانده از حکمرانان طبرستان است و مانند برجهای دیدبانی دیگر برای اهداف نظامی ساخته شده و در دورانهای مختلف حکومتی برای حفظ امنیت قلمرو حاکمان از آن استفاده میشد. برج بسیار زیبای باوند از دوران آلباوند از اسپهبدان مازندران در ابتدای ورودی منطقه سرخآباد که از روستاهای وسیهسر، قلک، پشت کل، زیارت سر، سنگ سرگ، ارژنگ سر، وندچال، مالی دره در سوادکوه رد میشود. این برج متعلق به اواخر دوره ساسانی است اما در دوره اسلامی بخصوص دوران زمامداری باوندیان بارها مورد مرمت و استفاده قرار گرفت اما این بنا در زلزله سال 1336 سوادکوه آسیب فراوانی بر آن وارد شد اما با کوشش پروفسور شروین باوند دوباره مرمت شده و از همین رو در محل به این نام معروف شده است. در هنگام مرمت، اسکلت یک فرد نظامی و ابزار آلات جنگی پیدا شد که احتمال میرود اسکلت متعلق به دیدبان این برج بوده باشد. برج باوند شبیه مهره رخ در شطرنج است و برج گنبد ورودی روستاهای زیبا و ییلاقی نظیر وندچال، اترگله، گرزین خیل مالی دره، وسیه سر، سنگ سرگ و زاهدسرا است. ییلاقاتی که زادگاه بزرگان زیادی در تاریخ سوادکوه بودند و مردان و زنانی که به اصل و نسب ییلاقی بودنشان افتخار میکردند و همیشه سوادکوهی واقعی بودند. برج دیدبانی باوند در ابتدای جاده منتهی به روستا وسیهسر و در کنار رودخانه کوچکی قرار گرفته است. این برج بر روی صخرهای منفرد و با پلان 8 ضلعی ساخته شده که طول هر یک از اضلاع آن یک متر و 50 سانتیمتر است. بر روی برج کنگرههایی دیده میشود و در ورودی آن در جهت شمال و پنجرههایی جهت دیده بانی در جهات شرق و جنوب و غرب دارد. مصالح آن در قسمت پایه، سنگ و ساروج و در قسمت بدنه، سنگ و سیمان است. این اثر در تاریخ 25 اسفند 1383 با شمارهٔ ثبت 11533 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. موقعیت جغرافیایی ثبت شده روی نقشه مربوط به روستای سرخ آباد است.