باغ سرای باقری رفسنجان

درباره جاذبه

خانه باقری مربوط به دوره پهلوی اول است و در رفسنجان، خیابان امام خمینی، روبروی شیرینی فروشی حاج خلیفه واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. آقای احمد باقری، فرزند مرحوم محمد باقری نواده ی احمد باقری) بزرگ (و همین‌طور نواده ی میرزا یحیی باقری بوده‌اند؛ که با وسواس در حفظ میراث اجداد خود، به تنهایی و بی هیچ کمکی از جانب مسوولین و متولیان شهری، تاکنون موفق به نگهبانی از مجموعه ی گسترده ای از باغ، ملک، اشیاء و … باستانی خانواده ی خود و این شهر و کشور گردیده‌است؛ البته به جز محوطه ی خارجی بنا که درِ درگاه ورودی خانه، به شدت دستخوش ریزش شده و نیز باغی که به دلیل کم توجهی مسوولین، چند سالی است که از آب بی بهره مانده‌است. مجموعهِ ی تاریخی باقری شامل ۲۰۰۰ مترمربع بنا و زیر زمین، متعلق به ابتدای دوران پهلوی می‌باشد؛ این مجموعه در ابتدا باغ بوده که توسط معماری آلمانی، طرح بنا تهیه شده‌است، معمار آلمانی بنای آن را جهت دو طبقه پیش بینی نموده بود که در انتها به صورت یک طبقه به اجرا درآمد. ِ در زمان ساخت بنا، مجموعهی مذکور، محوطهی خارج از شهر رفسنجان قدیم محسوب می‌گردیده‌است. مصالح ساخت بنا شامل یک الیه خشت و یک الیه آجر بود؛ جالب آنکه آجرهای این بنا، در کورهای که در محوطهی باغ ساخته شده بود، تهیه گردیدند، و گفته می‌شود بازای هر هزار آجر ۵ ریال پرداخت شد تا آجرها سابیده و مهیای بنا گردند؛ این بنا به‌طور تقریبی شامل ۳ میلیون آجر است. دیوارهای مجموعهِ ی تاریخی باقری با ضخامت بیش از یک متر، جملگی باربر و با سقفً‌های تماماً گنبدی شکل پوشیده شده‌اند؛ روی سقف، تعدادی بادگیر و نورگیر با قابلیت هدایت باد به زیر زمین نیز طراحی شده و به اجرا درآمده است. بنای مذکور شامل ۱۰ اتاق در ابعاد مختلف و منقش شده به نقاشیهای اصیل ایرانی روی حواشی سقف و دیوارها می‌باشد؛ نقاش این آثار، هنرمندی اهل اصفهان و از شاگردان کمال الملک بوده‌است، وی حتی بر بدنهٔ دیوارها، بشکلیِ حیرت‌آور، نقش چوب و زهوار و … را باجرا درآورده است، که شما را وادار بهِ لمس دیوار خواهد نمود تا مقهورِ هنر این نقاش گردید. استاد کار اصلی و مجری ساختمان استاد حسن مهریزی نام داشت که هنر دست او در قطعه قطعهی نازککاری خانه رخ می‌نماید، ایشان اهل رفسنجان بودند و با بند کشیهای برجستهی نمای آجری سازه، نوآوری خود را به اثبات رسانیده‌اند. ساختمان مجموعهی باقری بهشکل مرکز گرا از ایوان ورودی و راهرو بهَ سَ رسرایی فراخ منتهی و از آنجا به اتاقهای بنا، توزیع می‌گردند. درب و پنجره‌ها، حتی پریز و کلیدهای برقً تقریباً دست نخورده و برقرار، تماماً یادآور سالهایی دور در قرن اخیر هستند. بی شک در وصف معماری داخلی و نقاشی فضای اتاقها می‌توان گفت که از سبک و سیاق سادهی دربها تا انتخاب تعمدی رنگها، همه وهمه حکایتَ کلفی و ویژه بودن از بی ت معماری داخلی فضا دارند. اشیاء حفظ شده با ذائقهی وارث اینً ملک، احمد باقری عمدتاً مربوط به زمان ساخت بنا بوده و مشتمل بر مبلمان، دکوریها، آویزهای سقفی با دقت خاصی چیده شده و رخ نمایی می‌کنند. سه اتاق تو در تو، منتهی به مهمانَ خانه که کاملا دست نخوده باقی مانده‌است، مملو از نقاشیهایِ دیواری با تنوع شگرف رنگ و مزین به مبلمان، میز، اشیاء زینتی، طرحِ دیواری و نقش زیبایی از شومینه و بخاری دیواری می‌باشد، در این فضا وجود اولین رادیوی وارد شده به شهر رفسنجان، جلوه گر ایامی است که به قول وارث، اهالی شهر شانه به شانه برای شنیدن مختصر آوایی از جعبه جادویی، ساعتها می‌نشستند. عجیب اینجاست که تک تک اجزاء و اشیاء این بنای تاریخی، حاوی گذشتهی دور و دراز، از تاریخ شهر رفسنجان بوده؛ دو قطعه فرش دستباف که فضای بازشوی میانی منزل را مزین می‌کنند، خریداری شده از مرحوم دیل مغانی می‌باشد که محمد باقری پیش از قتل ایشان در جادهی زرند، از وی خریداری و به یادگار باقی نهاده‌است. نمونه دیگر، تصویر نیم تنهٔ حاکم وقت عراق که کوفته بر پیکر یکی از اتاق‌ها، طی سفر محمد باقری از آن جا به یادگار مانده‌است. از درون اتاقها که به بیرون میِ نگرید، از پشت پنجره‌های عمیق که حاوی نشیمن گاهی به ضخامت دیوار می‌باشند، تازه در می‌یابید که اصلی‌ترین نمای ساختمان باقری، ستونهای برافراشتهی ضلع جنوبی بر روی ایوان همان وجه است؛ آب‌نمای عریض و طویل در تلفیق با ستونها و سر ستونهای منقش و پابرجا، بهراستی از بزرگترین آثار تاریخی کشور هیچ کم ندارد. برخالف آنچه در دنیای مجازی شهره شده، این بنا به استناد وارث آن مربوط به دورهی قاجاریه نبوده و به ابتدای حکومت پهلوی بازمی‌گردد.دیل مغانی از مالکان و رجال کرمان بودند که طی یک اختالف شخصی، با روایتی انسان دوستانه، به قتل رسیدند.

امکانات رفاهی

مکان‌های نزدیک