
فارس
این اثر باستانی با ارزش در شهرستان جهرم و در مسیر جاده جهرم بهشیراز در سمت راست جاده و نرسیده به شهر باب انار قرار گرفتهاست که پس از ورود به جاده فرعی به روستای کراده منتهی میشود و پس از آن در شرق کراده روستای گاره واقع شده که آرامگاه جاماسب حکیم در بیرون این روستا قرار دارد. فاصله روستای کراده تا روستای گاره دو کیلومتر است که از میان کوچه باغهای سرسبز راهی باریک و خاکی ناهموار را بهطرف آرامگاه طی میکند. نام اصلی این روستا گاره یا کاره میباشد که اهالی منطقه بهآن جومه بزرگی میگویند که مخفف جاماسب بزرگ است . اهالی منطقه جاماسب را به کسر «س» تلفظ میکنند . پیرمردان و پیرزنان این منطقه جاماسب را خانباز هم میخوانند و دربارهٔ جاماسب یا خانبازخان داستانها و اشعار بسیاری در منطقه استانفارس گفته شدهاست. حال باید تحقیق شود که آیا این آرامگاه جاماسب همان داماد زرتشتاست؟ یا اینکه جاماسب دیگری است؟ این بنای باستانی در بیرون و در جنوب شرقی روستای گاره بر فراز تپهای قرار گرفتهاست که مشرف بر شهر خفر و باغها و روستاهای اطراف است. جاماسب یکی از دامادهای زرتشت پیامبر ایرانیان میباشد. از آن جمله میگویند که خداوند به جاماسب گفت: که در روزی معین عمرت بهپایان میرسد و جاماسب در روز موعود به این منطقه وارد شده و در همان جا جان به جان آفرین تسلیم کرد و اهالی گاره برایش مقبرهای ساختند.بنا بر نوشتههای منابع جاماسب از پیشگویان بود و مرگ خویش را پیش بینی کرده بود که در تاریخی معین براثر نیش عقرب وفات خواهد یافت. بنابراین در آن ساعت موعود برهنه سوار بر اسبی عریان گردید وبه میان رودخانه قره قاج رفت.اما براثر نیش عقرب جان به جان آفرین تسلیم کرد. ظاهرا عقرب به خاربنی چسبیده و برآب سوار بود که به دم اسب رسید و ماموریت خویش را انجام داد. ساختمان آرامگاه بهصورت مکعب شکل است که برروی تپهای کوتاه احداث گردیده و از سنگهای تراش خورده بدون ملات ساخته شدهاست. آرامگاه تشابه فراوانی با کعبه زرتشتدر نقش رستم دارد. بهعلت تراش خوردن سنگهای آرامگاه میتوان آنرا به دوران هخامنشیو دورانی که شهر خفر دارای اهمیت بوده نسبت داد. * ضلع شمالی: خوشبختانه سالمترین بخش این ساختمان میباشد کوتاهتر از دیگر دیوارههای آرامگاه است و برروی یک صخره بناشدهاست و علت سالم ماندنش نیز دسترسی نداشتن بهاین دیوارهاست. در ارتفاع ۴ متری این دیواره یک ردیف سنگکاری برجسته نمایان است. * ضلع جنوبی: در دوران گذشته بلندترین دیواره آن بوده و بر اثر هجوم سودجویان آثار عتیقه قسمت اعظم دیوار ویران شدهاست . * ضلع شرقی: این دیواره هم براثر غارتگری سودجویان از دو موضع حفاری غیر مجاز شده و آسیب جبرانناپذیری را بر پیکره این اثر وارد کردهاند . * ضلع غربی: بلندترین دیواره این بنا را تشکیل میدهد، نسبتاً سالم مانده و تنها ردیف سنگکاری بالای آن خراب شده . گویا در دوران گذشته سازمان میراث فرهنگی داربست فلزی را در کنار این دیوار برپا کرده که بدون تعمیر و مرمت آن، سالهاست که رها شدهاست . در میانه و گرداگرد آرامگاه در هر یک متر یک سوراخ مربع شکل تعبیه شده که احتمالاً برای این ساخته شدهاست که اگر باران وارد بنا شد بتواند بهراحتی از این سوراهها خارج شود. در محفظه داخلی آرامگاه از کف تا سقف از سنگ و ساروج فشرده پرشده که بسیار سخت و محکم میباشد. روی سقف آن یک سنگ ۸ ضلعی موجود بوده که بهوسیله سنگهای تراش خورده بهصورت یک مقبره درآمده بودهاست که متاسفانه بر اثر چپاول سودجویان تنها ۳ الی ۴ ضلع آن باقی ماندهاست . چپاولگران در زیر همین سنگ مقبره از ۲ طرف بالا و پایین بهصورت تونلی حفر کردهاند و از ظواهر امر پیدا است که سودجویان چیزی پیدا نکردهاند . زیرا درون چهاردیواری آرامگاه تماما از سنگ و ساروج پرشدهاست. طول و عرض هر دیوار از هر طرف ۵ متر و ۸۰ سانتیمتر است که بهصورت مربع و بسیار استادانه و با اصول معماری ساخته شدهاست . ارتفاع این آرامگاه مربع شکل در هرطرف ضلع متفاوت است. بهدلیل اینکه بر روی تپه که دارای شیب و سنگهای صخرهای است ایجاد شدهاست ارتفاع تغییر میکند. اما در ضلع غربی ارتفاع آن نزدیک به ۷ متر میرسد که احتمالاً ارتفاع این آرامگاه بیشتر از این بودهاست که بهتدریج ویران شدهاست. ابعاد سنگهای تراش خورده آرامگاه با یکدیگر تفاوت دارند . احتمالاً بر بالای مقبره ۸ ضلعی اتاقی بودهاست که بهصورت ۴ اتاقی بازساخته شده بود که شاید برروی همین مقبره آتشدانی برپا بودهاست و از فواصل دور دیده میشده . برخی میگویند که این ساختمانآتشکدهای بوده که در جشنها و مراسم ویژه از آن استفاده میشدهاست .