
سمنان
آب انباربزرگ گرمسار مربوط به دوره قاجار است و در گرمسار، مجاور مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۷۸۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این آب انبار در ضلع شمالی مسجد جامع گرمسار بنا شده و منبع بزرگ و اصلی آن به صورت گنبد پله ای مدور آجری در داخل کوچه قرار دارد که به صورت میدانگاهی درآمده است. تعداد پله های مدور آن از ابتدای زمین تا ابتدای بادگیر 24 پله است. ژرفای آبگیر آن در حدود 14 متر بود که به مدت پنج ماه از سال آب آشامیدنی اهالی شهر و حومه آن را تامین می کرد. سر در بزرگ و طاق گهواره ای آب انبار مذکور در سمت بازار بود که اینک مسدود شده است. آب انبار گرمسار از بزرگ ترین آب انبارهای استان سمنان محسوب می شود.این آب انبار در سال های گذشته توسط اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان گرمسار مرمت شده بود، اما مورد بهره برداری قرار نمی گرفت.ا احیای این آب انبار توسط بخش خصوصی، این بنای تاریخی مورد استقبال گردشگران و مسافران قرار گیرد.این آی انبار در قراردادی هشت ساله، برای راه اندازی سفره خانه سنتی، به سرمایه گذار بخش خصوصی واگذار شد. به دلیل خشکی آب و هوای بخش عمده ای از کشور ایران و عدم ریزش باران کافی در بیش از شش ماه از سال در اکثر نقاط و در نتیجه موسمی بودن آب رودخانه ها و عدم امکان دسترسی به آب، تمهیدات گوناگونی جهت تأمین آب شیرین در فصول خشک سال صورت گرفته است . احداث بند ، قنات و آب انبار را میتوان از این جمله نام برد.در این رابطه آب انبار همانگونه که از آن مشخص است ، برای ذخیره آب در فصول پرآب و استفاده از آن در بقیه ایام سال میباشد. قدیمی ترین آثار بجای مانده از آب انبار تقریباً با پیدایش اولین تمدنهای ایران همزمان است . در دوره اسلامی آب انبار نیز مانند سایر ابنیه شهری در مراکز تجمع مانند راسته های بازار و مراکز ممحلات و همچنین در کاروانسراهای بین راهی احداث می شده در شهرهای گرم و خشک ایران از جمله استان سمنان هر محمله ای برای خود یک آب انبار داشته که توسط اهالی محل احداث می شده و یا گاهی بانی آن یکی از افراد متمکن و خیرخواه محله بوده است . آب انبار توسط اهالی خود محله اداره می شد و از کسی مبلغی برای استفاده از آن گرفته نمی شد. فقط اهالی محله خرج تعمیرات نگهداری آنرا می پرداختند . در شهرهای گرم و خشک آب انبار از ابنیه مهم شهری بوده و بنای آن با بادگیرهای بلند و گنبدهای حجیم از فواصل دور در سیمای شهر خودنمایی می گرده است . آب انبارهای مهم دارای سردرهای ورودی بلند و بسیار زیبا بوده است که با انواع کاربندیها و مقرنسها و تزئین می شده و گاهی شعری د رجهت سلام بر امام حسین (ع) و لعنت بر یزید و یا یادآوری ثوابی که بانی آن انجام داده بر روی کاشیهای هفت رنگ نقش می بست. تاریخ احداث آب انبارها معمولاً در درگاه آنها ثبت می شده است . فراهم نمودن آب بهداشتی ، خنک و قابل دسترسی برای همه اهالی احتیاج به یک سدی تدابیرزیست اقلیمی داشته است که در دنباله این فصل بحث خواهد شد.